يعنى : صبر كن اى عناق كه اين بدترين درنگهاست ، قوم تو براى من گردن - زدن را سنّت كردند ، و جنگ به شدت بين ما برپا گشت . ابن عبّاس گفت : اين روز اندوه و سختى است . 7 - كلمهء « جنب » در فرمودهء خداى تعالى : ( عَلى ما فَرَّطْتُ فِي جَنْبِ اللَّهِ ) « 1 » يعنى : در طاعت و حقّ او ، زيرا كه كوتاهى در اين أمر واقع مىشود نه در پهلو ( - جنب ) . 8 - صفت قرب در فرمودهء خداوند : ( فَإِنِّي قَرِيبٌ ) « 2 » ، ( وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ ) « 3 » يعنى با علم نزديك هستيم . 9 - صفت فوقيّت ( - بالا بودن ) در فرمودهء خداوند : ( وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ ) « 4 » ، ( يَخافُونَ رَبَّهُمْ مِنْ فَوْقِهِمْ ) « 5 » ، كه مراد از اينها علوّ و بلندى بدون جهت و سوى مىباشد ، و فرعون گفته : ( وَ إِنَّا فَوْقَهُمْ قاهِرُونَ ) « 6 » كه بدون شك منظورش برترى مكانى نبوده است . 10 - صفت « مجىء - آمدن » در فرمودهء خداوند : ( وَ جاءَ رَبُّكَ ) « 7 » ، ( أَوْ يَأْتِيَ رَبُّكَ ) « 8 » يعنى : أمر او ؛ زيرا كه فرشته أمر او را مىآورد يا تسلّط مىبخشد ، چنان كه خداى تعالى فرموده : ( وَ هُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ ) « 9 » پس چنان شد كه انگار تصريح كرده باشد . و همينطور است فرمودهء او : ( فَاذْهَبْ أَنْتَ وَ رَبُّكَ فَقاتِلا ) « 10 » يعنى : با توفيق و نيروى پروردگارت برو . 11 - صفت : « محبّت » در فرمودهء خداوند : ( يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ ) « 11 » ، ( فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ ) « 12 » . 12 - صفت : « غضب » در فرمودهء خداوند : ( وَ غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ ) « 13 » . 13 - صفت : « رضا » در فرمودهء خداوند : ( رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ ) « 14 » . 14 - صفت : « عجب ؛ تعجب » در فرمودهء خداوند : ( بَلْ عَجِبْتَ ) « 15 » به ضم تاء ،
الإتقان في علوم القرآن ( فارسى )ج ۲ — صفحه 26
پدیدآورندگان: جلال الدين السيوطي
ص۲۶
پاورقی
( 1 ) . زمر ، 56
( 2 ) . بقرة ، 186
( 3 ) . ق ، 16
( 4 ) . انعام ، 16
( 5 ) . نحل ، 50
( 6 ) . اعراف ، 127
( 7 ) . فجر ، 22
( 8 ) . انعام ، 158
( 9 ) . انبياء ، 27
( 10 ) . مائدة ، 24
( 11 ) . مائدة ، 54
( 12 ) . آل عمران ، 31
( 13 ) . فتح ، 6
( 14 ) . مائدة ، 119
( 15 ) . صافات ، 12