آن « لا تفعل » مىباشد ، و حقيقت آن حرمت است . و به طور مجاز براى معانى ديگرى مىآيد ، از جمله : 1 - كراهت ، مانند : ( وَ لا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحاً ) « 1 » . 2 - دعا ، مانند : ( رَبَّنا لا تُزِغْ قُلُوبَنا ) « 2 » . 3 - ارشاد ، مانند : ( لا تَسْئَلُوا عَنْ أَشْياءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ ) « 3 » . 4 - تسويه ، مانند : ( أَوْ لا تَصْبِرُوا ) « 4 » . 5 - حقير شمردن و كمبينى ، مانند : ( لا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ . . . ) « 5 » ، يعنى حقير و اندك است [ آنچه اهل دنيا دارند ] . 6 - بيان عاقبت ، مانند : ( وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْياءٌ ) « 6 » ، يعنى كه عاقبت جهاد زندگى است نه مرگ . 7 - نااميدى ، مانند : ( لا تَعْتَذِرُوا ) « 7 » . 8 - اهانت ، مانند : ( اخْسَؤُا فِيها وَ لا تُكَلِّمُونِ ) « 8 » .
تمنّى :
و يكى از اقسام إنشاء تمنّى است ، و آن طلب حصول شىء از طريق محبّت مىباشد ، و إمكان داشتن متمنّى شرط نيست بر خلاف مترجّى ، ولى در اينجا نزاع كردهاند كه چگونه تمنى و آرزوى محال طلب ناميده مىشود ؟ در عروس الافراح گفته : « بهترين جواب آن است كه إمام و پيروانش گفتهاند كه : در تمنى و ترجى و نداء و قسم طلب نيست ، بلكه تنبيه است ، و اينكه انشاء ناميده شدهاند جاى تعجب نيست » . و عدهاى مبالغه كردهاند تا آنجا كه تمنّى را از اقسام خبر قرار دادهاند و اينكه معنى آن نفى است ، و زمخشرى از كسانى است كه به طور جزم خلاف آن را گفتهاند ، سپس در مورد دخول تكذيب در جواب آن در فرمودهء خداى تعالى : ( يا لَيْتَنا نُرَدُّ وَ لا نُكَذِّبَ ) تا ( وَ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ ) « 9 » إشكال كرده ، و پاسخ داده كه چون معنى وعده