6 - فرض سببيّت ( ت ) از براى ( ب ) و فقط در آزمايش اوّلى ( ت ) موجود باشد .
7 - فرض سببيّت ( ت ) از براى ( ب ) و فقط در آزمايش دوم ( ت ) موجود باشد .
8 - فرض سببيّت ( ت ) از براى ( ب ) و در هيچ آزمايشى ( ت ) موجود نباشد .
سه حالت آخر كه ممكن نيست زيرا معنايش آنست كه ( ب ) بدون سبب وجود يافته باشد ولو يكبار حدّاقل پس باقى مىماند پنج حالت و علم اجمالئى تشكيل مييابد كه از آن به ( علم اجمالى 3 ) تعبير ميكنيم و اطراف آن علم اجمالى عبارت است از اين پنج حالت و چون چهار حالت از اين پنج حالت بنفع سببيّت ( أ ) از براى ( ب ) مىباشد پس ارزش احتمال سببيّت ( أ ) از براى ( ب ) پس از دو تجربهء مثبت 5 / 4 خواهد شد بجاى 8 / 7 و ما هريك عضو از اعضاى علم اجمالى 3 را با ( ع 3 ) و مجموعهء اعضاء آن را با ( ع 3 ن ) نشان ميدهيم .
و اگر آزمايش مثبت سه بار باشد و علم اجمالى قبلى ( علم 1 ) فقط داراى دو عضو باشد درجهء احتمال سببيّت ( أ ) از براى ( ب ) براساس تنها علم اجمالى بعدى ( علم 2 ) : 16 / 15 و براساس ( علم اجمالى 3 ) كه از ضرب يكى از دو علم بر ديگرى بدست ميآيد 9 / 8 خواهد بود زيرا اعضاء ( علم 2 ) پس از سه آزمايش هشت عضو بود و وقتى اين تعداد را در عدد اعضاء ( علم 1 ) ضرب كنيم شانزده حالت بدست ميآيد كه هفت حالت از اين شانزده حالت غير ممكن است و آن عبارت از حالاتى است كه وجود ( ت ) در همهء سه آزمايش فرض نشده است و درعينحال سببيّت ( أ ) از براى ( ب ) نيز فرض نشده است پس مجموعهء ( علم 3 ) از نه حالت تشكيل مىيابد كه هشت حالت آن بنفع سببيّت ( أ ) از براى ( ب ) است .
و اگر عضو سوّمى در مجموعهء ( علم اجمالى 1 ) فرض كرديم باينكه سبب
الأسس المنطقية في الإستقراء ( مبانى منطقى استقراء ) ( فارسى ) — صفحة 31
مساهمون: السيد محمد باقر الصدر
ص٣١