الله روحه - در كتاب نصايح الملوك آورده كه او برادر شيث - عليه السلام - است ، و جمعى ديگر گويند كه او از اولاد نوح - عليه السلام - است ، و اين ظاهرتر است از براى آن كه اتفاق است كه ابراهيم خليل - صلوات الله - در زمان ضحاك علوانى بوده است ، و از ايام ضحاك تا عصر كيونمرث هزار سال است ، و از دور آدم « 1 » تا زمان طوفان نوح - عليه السلام - هزار و چهارصد سال است . و همچنين اتفاق است كه موسى - عليه السلام - در ايام دولت منوچهر بوده است و از دور او تا زمان كيونمرث [ به قول عجم ] « 2 » دو هزار و دويست سال است . و به قول علماى بنى اسرائيل از ايام موسى - عليه السلام - تا وقت طوفان همين مقدار است . سيم آنكه نسابهء عجم ، ضحاك را به سه پدر با " تاز " برند كه پدر عرب بوده است و گويند كه او برادر هوشنج بوده .
و قومى گفتهاند كه از فرزندان يافث است . و موافق ميان اين دو قول آن است كه " تاز " آدم است و هوشنج ، ارفخشد و كيونمرث ، سام بن نوح .
و قومى گفتهاند كه كيونمرث ، حام بن يافث است ، و اين قول ضعيف است چه يافث ، پدر ترك است . و العلم عند الله .
فى الجمله به اجماع ، كيونمرث اول پادشاه است . و گويند ابتداى بنياد شهر ، او كرده است « 3 » و دو شهر بنياد نهاد : يكى اصطرخ « 4 » و بيشتر آنجا بودى ، و دوم شهر دماوند ، و گاهكاه آن جايگه بودى . مدت هزار سال بزيست و مدت چهل سال « 5 » پادشاهى كرد و به جوار حق پيوست ، نييرهء خويش ولى عهد كرد .
هامش
بن محمد بن محمد الغزالى » .
( 1 ) - گ : « ابراهيم » .
( 2 ) - الف ندارد .
( 3 ) - ب و ج : « ابتداى شهر كردن او كرد » ، د : « بنياد شهر كردن او نهاد » ، س : « ابتداى شهر بنياد كردن او كرد » ، چاپى :
« شهر ساختن او بنياد كرد » .
( 4 ) - ب ، ج ، د ، گ : « اصطخر » ، چاپى : « استخر » .
( 5 ) - د : « سى سال » .