روحانيت أو را نيز ببيند از مذهب برهان بيرون رفتن و مغالطهء در قياس است ، چنان كه در اخبار اهل بيت عليهم السلام رسيده است .
در كافى از عيسى بن عبد اللّه قرشى نقل مىكند كه گفت : ابو حنيفه به خدمت امام صادق عليه السّلام رسيد ، حضرت به أو فرمود : « اى ابا حنيفه شنيدهام كه تو به قياس عمل مى كنى ! عرض كرد : آرى . فرمود : قياس مكن ، زيرا نخستين كسى كه قياس كرد إبليس بود آنجا كه گفت : مرا از آتش آفريدى و أو را از گل . پس ميان آتش و گل قياس كرد ، و اگر نورانيت آدم را به نورانيت آتش قياس مى كرد فضيلت ميان دو نور را مى شناخت و صفاى يكى را بر ديگرى متوجه مى شد » .
و از همين خطا و غلط كارى و نگاه كردن به ظاهر و بستن درهاى باطن است كه مردم انبياء مرسلين را انكار كردند ، به ملاحظهء آنكه آنان نيز مانند ديگران در بازارها ميان مردم بودند و مانند آنان مى خوردند و مى آشاميدند ، چنان كه خداى تعالى از آنان بازگو مى فرمايد كه گفتند :
« شما مانند ما بشريد و خداى رحمن چيزى بر شما نازل نكرده و دروغ مى گوييد . » [ 1 ]
هامش
[ 1 ] مترجم گويد : مولانا را در اين مقام اشعار لطيفى است كه چند بيت از آن نقل مىشود :كار پاكان را قياس از خود مگير
گرچه باشد در نوشتن ، شير ، شيرجمله عالم زين سبب گمراه شد
كم كسى ز ابدال حق آگاه شدهمسرى با انبيا برداشتند
اوليا را همچو خود پنداشتنداين ندانستند ايشان از عمى
هست فرقى در ميان بي منتهىهر دو گون زنبور خوردند از محل
ليك شد زان نيش و زين ديگر عسلهر دو گون آهو گيا خوردند و آب
زين يكى سرگين شد و زان مشك نابهر دو نى خوردند از يك آبخور
آن يكى خالى و اين پر از شكرصد هزاران اين چنين اشباه بين
فرقشان هفتاد ساله راه بين