مختلف پيدا كرده است جزين ميان مضبوطات اين مسافرتنامه با مآخذ پيشين مربوط به بلوچستان كه در دست است ناهمگونى و دگرگونى در نامها ديده مىشود . هيچ معلوم نيست كه شنونده گفتهء اهل محل را تا چه حدّ درست شنيده و به چه حدّ آن را به همان شكلى كه شنيده بوده ضبط كرده است .
به هر تقدير از نظر فوايدى كه اين سفرنامه دارد بنده چارهاى جز اين نديدم كه دل به دريا بزنم و متن را به چاپ برسانم و نسبت به بعضى از مشكلات ضبط كلمات با افزودن حواشى توضيحى بياورم و در مواردى كه دشواريها با مراجع و كتب موجود رفعشدنى نيست طبعا ضبط متن را حروفچينى نقل كنم تا مگر روزى صاحبهمتى مانند دوست فاضلم خالقداد آريا كه از مردم ايرانشهرست بتواند نامهاى جغرافيايى ، طايفهها و اشخاص را كه نام بلوچى دارند با سفر كردنها ( به هر محل ) و پرسوجوهاى دقيق بيابد و بشناسد و صورت واقعى هريك را با نحوهء تلفظشان به ضبط و ثبت دقيق درآورد و به صورت مقالهاى ارائه كند .
من با اينكه چهار سفر بلوچستان ( حتى بشاگرد ) را ديدهام اذعان دارم كه اگر ده سفر ديگر هم به آنجا بروم و بخواهم اين مشكلات را بررسى و بر طرف كنم توانايى نخواهم داشت . حتما بايد به بلوچى متكلم بود تا مشكل گشوده شود . كارى كه از من برآمدنى بود همين است كه ملاحظه مىفرمائيد و آن چاپ كردن متن به صورتى روشن با عنوانگذارى براى هربند و موضوع بوده است تا متن از حالت نسخهاى بهدر آيد و به صورت چاپى عرضه شود .
از مشكلات ديگر ضبط اعلام اشخاص آن است كه در مسافرتنامه نام يك شخص گاه به چندگونه آمده است . بطور مثال :
از مشكلات ديگر ضبط اعلام اشخاص آن است كه در مسافرتنامه نام يك شخص گاه به چندگونه آمده است . بطور مثال :
- امير مهيم خان
- امير مهيم خان سرهنگ
- امير مهيم خان سرهنگ لاشارى
- مير مهيم خان سرهنگ
- مهيم خان سرهنگ
- مهيم خان ضابط لاشار
ناچار ، من براى آنكه صور مختلف ضبط يك نام در جاهاى مختلف در فهرست پراكنده نشود همه را زير عنوان مهيم خان آوردهام . يا اگر نامى مانند دقيانوس در جاى ديگر به صورت تقيانوس آمده است در متن آن را دگرگون نكردهام ، ولى در فهرست از يكى به ديگرى رجوع دادهام و بههرحال در دو جا آن را ذكر كردهام از باب آنكه در ميان عوام آن محل « دقيانوس » هم قطعا تلفظ مىشده است و نمىتواند ضبط فرمانفرما را قطعى دانست .
همينگونه اشكال در ضبط اسامى آباديها و طوايف است . بطور مثال درين متن عمشادزهى مىبينيم .
ولى در كتابهاى جديد راجع به طوايف بلوچستان گمشادزهى . اينگونه اختلافها شايد ناشى از آن باشد كه مؤلفان جديد معمولا منبع كارشان مآخذ اروپايى بوده است .
براى نامهاى جغرافيايى اين مآخذ را زير دست داشتهام و به ضرس قاطع عرض مىكنم كه نيمى از
مسافرتنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى ) — صفحة 13
مساهمون: ايرج افشار
ص١٣