عام در پطرزبورغ است و اهالى لهستان نيز آزادى كامل مىخواهند . دول خارجه ، محض حفظ رعاياى خود ، خيال دارند كشتى جنگى پياده نمايند « 1 » . دولت روس اغلب شهرها را در تحت حكومت نظامى قرار داده ، راهآهن و تلگراف از مسكو و پطرزبورغ به اروپا در اواسط رمضان مقطوع شده . عجب در اين است كه چند روز قبل ، در پطرزبورغ دولت روس اعلان كرده ما بعدها متحمل اقداماتى كه مردم براى آزادى مىطلبند « 2 » نخواهيم شد . در هيجدهم رمضان پنجاه و نه هزار كارگر تعطيل كرده . موسيو دويت وزير اعظم خطابى به مردم كرده [ و ] گفته است : اى برادران من مشغول كارهاى خود شويد . به زن و بچه خود رحم كنيد . گوش به اغواى مفسدين ندهيد . پند خيرخواه را بپذيريد .
خيرخواهى كه سعى دارد محبت اعلىحضرت امپراطور را دربارهء شما ظاهر سازد . فقط مهلت و مجالى به ما دهيد .
كرمان
پس از آنكه ظفر السلطنه عزيز اللّه ميرزا از كرمان به جهت چوب زدن ملاى « 3 » آنجا فرارى شد ، دولت هم او را معزول كرد و حسام الملك همدانى « 4 » را به حكومت آنجا منصوب كرد . اهالى كرمان از حسام الملك راضى مىباشند . تمام فساد كرمان به جهت اين شد كه ركن الدوله ، امير الامرا « 5 » پسر مرحوم ميرزا محمد خان امير الامراى شيخى كرمانى را پيشكار خود ساخته بود و او هم محض عداوت مذهبى اين فسادها را كرد و ركن الدوله مبالغ عمده متضرر شد و برچيده شد « 6 » اجزاى حكومت دخل را كردند و بدنامى را او كشيد .
هامش
( 1 ) . يعنى با كشتيهاى جنگى سرباز پياده كنند .
( 2 ) . ظاهرا : اقداماتى كه . . . مىكنند .
( 3 ) . منظور حاجى محمد رضا مجتهد است .
( 4 ) . يعنى زين العابدين خان پسر محمد حسين خان قراگزلو . زين العابدين خان ( تولد 1275 وفات 1346 ) دختر مظفر الدين شاه را به نام قمر السلطنه ( ملكه خانم ) براى پسرش غلامرضا خان افتخار الملك گرفت ( ذى الحجه 1309 ) . وى در اواخر سلطنت مظفر الدين شاه لقب امير افخم يافت .
( 5 ) . ركن الدوله علينقى ميرزا پسر محمد تقى ميرزا بود و امير الامرا « از طايفه خوانين كرمان و از سلسله ابراهيم خان ظهير الدوله » ( تاريخ بيدارى ايرانيان ، ناظم الاسلام چاپ على اكبر سعيدى سيرجانى ج 1 ص 309 ) و نايب الحكومهء كرمان ( معاون استاندارى ) .
( 6 ) . يعنى بر كنار شد .