اثر اجراى سياست استعمارى انگليس پيش آمد و احوال رقّتبار آنان پس از بازگشت و سرانجام پرداخت خسارت و مخارج كمرشكن ناشى از اين جنگ ، كه مردم منطقه متحمّل شدهاند ، بهگونهاى بيان شده كه خواننده را سخت متأثّر مىسازد .
وجود واژگان و اصطلاحهاى ديوانى ، ضرب المثلها و نكات حكمتآميز ، به ارزش كتاب محمد على خان افزوده است .
آنچه در كتاب مجمل محمد على خان رشوند مىخوانيد در حقيقت خاطرات زندگى ديوانى و خانوادگى مؤلف است . از اينرو كه وى خود شاهد همهء حوادث مشروحه در كتاب است و از بازيگران آن حوادث شمرده مىشود . غالب اطّلاعات و مطالب مجمل انحصارى است و در هيچ اثر تاريخى و جغرافيايى ديگر ، مشابه آنها را نمىتوان ديد . باتوجّه به اينكه تاكنون كتاب مستقل و جامعى در باب مردم اين منطقهء وسيع و كوهستانى تأليف نشده ، اثر محمد على خان رشوند را بايد ارج نهاد .
تقسيمات جغرافيايى و محلّى رودبار و الموت
منطقهء رودبار الموت ( رودبار و الموت ) به مساحت 1476 كيلومتر مربع - بر اساس تقسيمات كنونى - در شمال قزوين قرار دارد و از توابع آن شمرده مىشود .
مركز آن معلّم كلايه در 84 كيلومترى قزوين واقع شده است . رودبار الموت ، مطابق گزارش آمارنامهء استان زنجان سال 1372 ، داراى 265 آبادى است كه 62 آبادى آن فعلا خالى از سكنه است . جمعيّت ساكن آن 43868 نفر است .
محمد على خان رشوند ، به اقتضاى موقعيّت شغلى خود ، يعنى سركردگى ايل و حتّى حكومت منطقه ( مجمل ، ج 2 ، ص 11 ) چگونگى تقسيمات حكومتى و محلّى و گردش كار قراء و آباديها ، دريافت درآمدها و گرفتن سرباز براساس اين تقسيمات ،