در دست داشت كريم خان زند او را مقتول نموده شاه اسماعيل نزد حسنخان قاجار رفت كه ولد فتحعلى خان بود كه خاقان جنت مكان شاه سليمان ثانى در ايام سلطنت او را مفوض بيگلر بيگىگرى كل استر اباد الى حد آب گرگان نموده با رقم حكومت آن ولايت و سردارى تمام فرق قاچاريه و صحرانشينان آن ولايت از ارض اقدس با افواج و تدارك شايان روانهء آن سمت نموده بود .
چون حسن خان از صوفىزادگان صافى نهاد آن سلسلهء عليه بود و ارادت قلبى در حضرت شاهنشاهى داشت لهذا دور شدن امثال او از موكب شهريارى در باطن باعث جرأت و جسارت جماعت طاغى شده آنچه مقدور بود بظهور رسيد .
مجملا نظر به آنكه اجداد او در ميان الوس خود از قديم الايام سردار و صاحب حكومت بوده‌اند بنابر آن اهالى آن اضلاع به او گرويده اقتدار كلى در آن سرزمين بهم رسانيده بود . چون حسن خان قاجار آزاد خان افغان غلزهء را كه با فتح عليخان افشار ارشلوى ارومى مع شده هنگامه پرداز عرصهء دهر گرديده بودند مغلوب نمود با كريم خان زند بناى مجادله گذاشت . عاقبت كريم خان غالب و حسنخان مغلوب بلكه مقتول گرديد و شاه اسماعيل بدست كريم خان آمد و كريم خان او را در قلعهء آباده مقيد نموده خود را وكيل السلطنه نام نهاد و بالكليه بقطع و فصل امور ملكى متكفل گرديد . عاقبت مقارن فوت خود او را باصفهان فرستاده در خانه‌هاى پدرى خود مىبود و در همان چند روز بعالم جاويدانى شتافت و كريم خان در سه‌شنبه 13 شهر صفر المظفر سنهء يك هزار و يك صد و نود و سه ( 1193 ) هجرى بعالم بقا ارتحال نمود و حيدر ميرزا پسر بزرگ شاه اسماعيل ثالث را كه در شيراز ميبود بعد از فوت كريم خان صادق خان برادر كريم خان بواهمهء ارادهء ادعاى سلطنت و جهاندارى كه مبادا حركتى از او صادر گردد مقتول نمود و الحال كه سنهء يك هزار و دو صد و هفت ( 1207 ) هجرى است آقا محمد خان پسر محمد حسنخان قاچار كه در استر اباد ميبود جمعيت نموده با لطف عليخان نوادهء صادق خان محاربات عظيم نموده فايق آمده و در اكثر بلاد ايران
مجمع التواريخ ( فارسى ) — Page 149
Contributors: عباس إقبال آشتياني
P.149