ذكر بعضى از نقاشان و مهندسان
چون مصور كارخانهء
وَ صَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ
« 1 » و محرر رقوم
يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ
« 2 » به يد قدرت و قلم حكمت به ابداع چهرهگشائى پرداخت ذات كاملة الصفات عالىحضرت خداوندى را بر طبق كلمهء
لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ
« 3 » مظهر جميع اوصاف كمال ساخت لاجرم آن حضرت را در اكثر اصناف فضل و هنر وقوفى تمام است به تخصيص فن تصوير و تذهيب كه بىشائبهء تكلف و غائلهء تصلف در آن علم سرآمد اهل قلم است بلكه اكثر نقاشان زمان و مهندسان دوران به واسطهء تربيت و تعليم آن حضرت اين فن را آموختهاند و در اطراف عالم به بىمثلى مثل شده ، از آن جمله يكى :
خواجه ميرك نقاش
است كه با وجود مهارت در فن تذهيب و تصوير در علم كتابهنويسى نيز شبيه و نظير ندارد بلكه خطوط كتابهنويسان ماتقدم را نيز منسوخ گردانيده و به يمن التفات و مرحمت امير بحر مكرمت ، لواى انا و لا غير به اوج سپهر برين رسانيده .
مولانا حاجى محمد
در انواع فنون و اصناف علوم مهارت تمام دارد و پيوسته نقش خيالات غريبه و صورت امور عجيبه بر لوح خاطر مىنگارد . چندگاه عمر عزيز را به پختن اوانى چينى صرف نمود و الحق جسمش را به كمال رسانيد و اما رنگ و صفايش چنان كه مىبايد او را درنيفتاد .
از جملهء مخترعات مولوى صندوق ساعتى است كه در كتابخانهء عالىحضرت خداوندى ساخته و صورتى در درون آن تعبيه نموده كه هر ساعتى از روز بگذشتى آن صورت ، چوبى كه در دست داشتى بر نقارهاى كه پيش او ترتيب يافته بود زدى . [ مدتى منصب كتابدارى عالىحضرت هدايت شعارى تعلق به او مىداشت و در شهور سنهء اربع و تسع مائه بىسبب ظاهر دامن از آن كار درچيده به ملازمت شاهزادهء عالميان ميرزا بديع الزمان شتافت و حالا در قبة الاسلام بلخ روزگار مىگذراند ] « 4 » .
هامش
( 1 ) . سورهء غافر ، از آيهء 64 .
( 2 ) . سورهء رعد ، از آيهء 39 .
( 3 ) . سورهء تين ، آيهء 4 .
( 4 ) . صو ندارد .