ذكر بعضى از بساتين و باغات كه در ظاهر دار السلطنهء هرات واقع است
چون مملكت هرات - صانها اللّه تعالى عن البليات - به تحت تصرف صاحبقران پسنديده صفات درآمد با وجود انواع بساتين و باغات كه در آن ديار ، سر به فلك دوار كشيده بود خاطر انورش به طرح بستان ديگر مايل گشت و در ما بين شرق و شمال اين بلدهء طيبه كه به طيب هوا و عذوبت ماء از اكثر مواضع ، ممتاز و مستثنى است آن گلستان دلكش جنتوش را بنياد نهادند و قرب بيست سال مهندسان كامل و هنرمندان عاقل در اين منزل همايون به هرگونه صنايع و بدايع و عجايب اختراعات و غرايب مستبدعات مشغولى مىنمودند بلكه از مبدأ تباشير صبح سلطنت الى يومنا هذا كه مدت سى و دو سال است در آن باغ به طرفهكارى و لطايفنگارى قيام و اقدام مىنمايند و بىاشتباه ، آن موضع شريف در روى زمين شبيه و نظير ندارد ، و فضاى دلگشايش چون عرصهء بهشت ، پرگل و رياحين و هواى روحافزايش مانند نسيم ارديبهشت فرحبخش دل غمگين . از نضارت رياض خضرت آئينش سبزهزار سپهر ، شرمسارى برده و از لطافت آب عذوبت مآبش چشمهء حيوان ، عرق خجالت بر جبين آورده ،
بيت
زلالش رشك آب زندگانى * نسيمش روحبخش جاودانى
و چندان قصور رفيع و طاقهاى منيع و خانهاى پرزيب و زينت و ايوانهاى آسمان منزلت در اين باغ ساخته و پرداختهاند كه محاسب و هم از تعداد آن به عجز و قصور اعتراف مىنمايد و تا اسم مطابق مسما باشد اين باغ به « باغ جهانآرا » موسوم شده .
و صاحبقران بلندهمت بدين عمارت نيز اكتفا نكرده در ايام سلطنت ، مصرع :
كه تا دور دوار پاينده باد ،
ديگر باغات و بساتين جنت آئين بنا نهاد و به اتمام رسانيد كه اسامى بعضى از آنها اين است : باغ بيت الامان ، باغ چمنآراى ، تخت آستانه ، تخت سفر و هريك از اين مواضع بر قصور و عمارات رفيعه اشتمال دارد و اين مختصر را گنجايش تكلف آنها نيست .
و عالىجناب مقرب الحضرت السلطانى هم در اوايل به ساختن باغ مرغنى مشغولى فرمودند و حالا آن موضع دلگشاى در غايت معمورى و آبادانى است . نسايم روحپرورش