890 / 1485 بسحت بن محمد بن سليمان
891 - 894 / 1486 - 1489 حسن بن سليمان ، دور دوم حكومت
895 / 1490 ابراهيم بن محمد
900 / 1495 محمد بن كواب ، برادر سليمان بن محمد ، غاصب امارت
900 - 904 / 1495 - 1499 فضيل بن سليمان
شش حكمران ديگر ، يا غاصب يا دستنشانده پرتغاليان تا ح 957 / 1550 حكومت كردند .
جزيرهء كيلوا ( كويلوآى دريانوردان پرتغال و كيلوا كيساوانى جديد ) نزديك به ساحل شرقى تانزانياى جديد در 225 كيلومترى جنوب دار السلام قرار دارد . اين جزيره تا قبل از آمدن پرتغاليان در قرن دهم / شانزدهم مقر يك رشته از سلطانهاى مسلمان بود كه بيشتر تجارت ساحل افريقاى شرقى را در دست داشتند . نخستين شاخه از اين حكمرانان ، يعنى سلسلهء معروف به شيرازى ( در اين كه اصل اينها از شيراز ايران بوده باشد محتمل به نظر نمىرسد ) ممكن است در قرن چهارم / دهم به حكومت پرداخته باشند ، اما ظهور آنها به صورت واضح در روشنى تاريخ قرن ششم / دوازدهم است . در پايان قرن هفتم / سيزدهم آنها به سلسلهء سادات مهدلى جاى پرداختند و اينان تا زمانى كه پرتغاليان تجارت ساحل افريقاى شرقى را به قبضهء خود درآوردند و تجارت كيلوا رو به زوال گذاشت به حكمرانى ادامه مىدادند . اين سلسله از حكمرانان كيلوا شامل حكمرانانى مىشود كه در وقايعنامههاى كيلوا از آنها نام « خاندان ابو المواهب » ياد شده است .
سلطانهاى گمنامى به عنوان دستنشاندگان و امراى تابع پرتغاليان و سپس عمانىها در كيلوا حكومت مىكردند تا اين كه بو سعيدىهاى زنگبار ( بنگريد به شمارهء 65 ) آخرين آنها را در 1843 خلع كردند .
مقدار زيادى از سكههاى اين سلاطين بخصوص سكههاى سلاطين مهدلى ، بر اثر كشفيات گردآورندگان سكه و تحقيقات باستانشناسى به دست آمده است . اما اين سكهها به ندرت تاريخ دارند و شجره نسب و گاهشمار حكمرانى اين سلاطين كماكان مبهم و نامعلوم است . تاريخهايى كه در فهرست بالا داده شده از روى سالهاى سلطنت كه در وقايعنامهء كيلوا داده شده ، محاسبه شده است و در همه حال فقط جنبهء تقريبى دارد .
سلسله هاى اسلامى جديد : راهنماى گاهشمارى و تبارشناسى ( فارسى ) — صفحة 263
مساهمون: كليفورد ادموند باسورث
ص٢٦٣