762 / 1361 منسا مرى دياته يا مارى جاطهء دوم ، پسر مغن اول
775 / 1374 منسا موسى دوم ، پسر مرى دياته دوم
789 / 1382 منسا مغن دوم ، پسر مرى دياته دوم
790 يا 791 / 1388 يا 1389 سنديگى يا صنديكى وزير حكومت را غصب مىكند
792 / 1390 منسا مغن سوم ، محمود از اخلاف گو
كشمكش و اغتشاش بر سر جانشينى ، اعتلاى مملكت سنگاى در نيمه قرن نهم / نيمهء قرن پانزدهم به اين اغتشاش خاتمه داد
مالى به عنوان يك قدرت مسلط در افريقاى غربى ، جانشين مملكت غنا ( غانه ) شد كه عمدتا در ساحل جانب شمالى رود نيجر عليا قرار دارد ( در بخش غربى مالى جديد و در گوشه جنوبشرقى موريتانيا ) و پايتخت آن غنا يا غانه كه احتمال دارد همان كومبى صالح كنونى ( در منتهى اليه جنوب موريتانياى امروز ) باشد . غنا ( غانه ) « 1 » از قرن دوم / هشتم در ميان مورخان و جغرافىدانان مسلمان به عنوان منبع و معدن مهم طلا شهرت داشته است . گمان مىرود كه آنچنانكه قبلا تصور مىشد غانه مستقيما به وسيلهء مرابطون بربر در اواخر قرن پنجم / يازدهم فتح شده باشد ( بنگريد به شمارهء 14 ) ، اما ممكن است اقوام بربر ديگرى از جانب صحرا در تبانى با مخالفان بومى سياه افريقايى باعث زوال بدون ترديد غانه در قرن ششم / دوازدهم و انتشار اسلام در اين سرزمين كاملا مشرك شده باشند . در آغاز قرن بعد سونينكههاى مشرك سوسو پايتخت غنا را تصرف كردند . حكومت سوسو نماينده يك واكنش ضد اسلامى در منطقه نيجر عليا است ، اما بعد از اين ، ما شاهد مبارزهء موفقيتآميز ملينكهها يا مانينكهها عليه سلطهء سوسو ، به سركردگى سن مرى دياته از رؤساى طايفهء كيته هستيم . وى سپس با عنوان منسا رئيس همهء ملينكهها شد .
اين در زمان جانشينان سان دياته بود كه مالى به صورت يك مملكت قدرتمند درآمد كه پايتختش احتمالا در نيانه بر ساحل يكى از ريزابههاى كرانه راست نيجر عليا به نام
پاورقی
( 1 ) . نام شهرى قديم در سودان نيجريه كه اكنون اثرى از آن باقى نيست و محلش ظاهرا در جمهورى موريتانى كنونى واقع است . غانه پايتخت اولين مملكت سودان نيجريه بود كه به وسيله سياهپوستان تأسيس شد . به مناسبت شهرت و اهميت قديم اين ناحيه بود كه نكرومه رهبر سياسى ساحل طلا وقتى اين ناحيه استقلال يافت نام غانه بر آن نهاد كه در مآخذ فارسى به صورت غنا و غانا آمده است . ( دائرة المعارف فارسى ، زير غانه ) .