فردوس برين ساخته در سايهء ابر و پرتو چراغ به صرف اسباب عيش و فراغ جام طرب را روز و شب بر مقتضاى :
بيت
بيا و كشتى ما در شط شرابانداز * خروش و ولوله در جان شيخ و شابانداز
در بحر بىپايان صافىهاى ارغوانى انداخته ، احيانا در اطراف رودخانهء هرات مرغ عزم شاهى به فرح و مرح شكار طيّار مىگشت و شبهنگام باز خيال بزم خاصّ فرموده از سر آن امر درمىگذشت . به اين قاعده ، بخارى از شعلهء آتش كوكبافشان و صحبت جنّتزينت در جهانآرايى و
« مَساكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ »
« 1 » بهشتنشان بود تا آنكه سلطان اقليم چهارم از فرورفتگى در منزل پاى محنت و تباهى ديده آن مسكن را بر طرف كرد و روى به حريم بيت الشرف آورد و عيد اضحى نيز رسيده اين دو روز شريف باهم [ 462 ] چون دو برادر توأم اتّفاق نموده از بطن مادر ايّام به كنار قابلهء زمان فرخندهاكرام آمدند . و چون مقدم نوروز نزد متابعان مذهب علّيه اماميّه به لطف ميمنت و حسن تيمن فيروز است ، لاجرم طوى عيد و جشن آن روز دلفروز يكديگر را نواآموز گرديدند . حضرت شاه دينپناه به ترتيب اسباب طوى عظيم در صحراى حوض ماهيان كه در سر خيابان قديمى است فرمانفرما گشت . بنابرآن روز دوم عيد قربان كه از رسيدن آفتاب به اوّل درجهء حمل بهجتنشان بود ، در صحراى بىانتهاى مذكور از وضع خرگاه و خيمه و شاميانه بناهاى آسمانگون بلندآستانه و رفيعآشيانه ساختند . و از صداى نقاره و نفير بهجت دستور طنطنهء
« فَإِذا نُفِخَ فِي الصُّورِ »
« 2 » در آن موضع سرور انداختند . شاه بىهمال پاى مبارك در ركاب استعجال كرده جهت تماشاى بىقياس
« ذلِكَ يَوْمٌ مَجْمُوعٌ لَهُ النَّاسُ »
« 3 » از باغ جهانآراى به طريق گشت عازم خيابان گشت . و چون حيات نامى و عمر گرامى بر اهل خيابان بگذشت ، زندگان آن مكان از غايت خرّمى قالب تهى
هامش
( 1 ) . توبه ( 9 ) آيهء 72 . « خانههايى نيكو در بهشت جاويد » .
( 2 ) . مومنون ( 23 ) آيهء 101 . « چون در صور دميده شود » .
( 3 ) . هود ( 11 ) آيهء 103 : در آن روز كه مردم گرد آورده شوند .