و از علماى اردكان است : جناب مستطاب افضل علماء ميرزا على رضا ، « تجلى » « 1 » تخلص و كتاب حاشيه ميرزا على رضا بر كتاب حاشيه ملا عبد الله يزدى در علم منطق در ميانه طلاب علم مشهور است و در اواخر سلطنت سلاطين صفويه وفات يافته است « 2 » و اين چند بيت از او ثبت گرديد :
ياد زلفش سوخت خون در پيكرم * بوى سنبل مىدهد خاكسترم
گردش چشمش چو دور روزگار * صد هزاران فتنهاش در هر كنار
زلف و كاكل سنبل گلزار « 3 » طور * ساق و ساعد ماهى درياى نور
و از علماى قصبه اردكان « 4 » است : كمالات اكتساب ميرزا محمد فگار . در سال 1237 وفات يافته است و اين چند بيت از او ثبت گرديد :
اى سكندر در و دارافر و جمشيد نگين * اى بلند اختر و لشكرشكن و قلعهگشاى
بنده حلقه به گوش تو « فگارى » كه شده * ديدهاش روزوشب از جور فلك خون پالا [ ى ]
بسكه زرد است رخش از غم اطفال و عيال * زردروئى رخش وام كند كاهربا [ ى ]
و از اجله علما و عمدهء فضلا « 5 » ، علامه زمان و وحيد اوليا ، مجتهد دوران آقا ميرزا على اردكانى است ، سالها در شيراز به نشر « 6 » علوم و فتاوى و امامت مسجد حاجى ميرزا محمد مشغول بود و در سال 1259 در شيراز وفات يافت . و از علماى آن بلده است :
عالى جناب ، مجتهد الزمان سيد على اكبر اردكانى « 7 » و عالىجاهان حاجى ملا آقا بزرگ و ملا نصر اللّه اردكانى كه شرح حال آنها در ذيل محله سنگ سياه شيراز گذشت .
و از علماى آن قصبه است :
جناب فضايل و كمالات اكتساب ، علام فهام ميرزا باباى طبيب اردكانى خلف حاجى ميرزا زين العابدين طبيب اردكانى ، خلف ميرزا شرف طبيب اردكانى خلف ملا صادق طبيب
هامش
( 1 ) . ( فرزند كمال الدين حسين از فضلاء و شعراء قرن يازدهم هجرى است . صاحب ( روز روشن ) مىنويسد : از زمرهء علماء كرام . . . بود و در زمان عالمگير پادشاه هندوستان به هندوستان رسيده تمتع وافى برداشت پس عود به وطن احمد انگاشت و از حضور شاه عباس ثانى محال اردكان را به سيورغال يافت و به فراغت مصروف تدريس و تاليف گشت . . .
در جلد نهم ( الذريعه ) به نقل از رياض العلما و كتب رجال ديگر آمده است كه در اصفهان در محضر آقا حسين خوانسارى تحصيل علم كرده است و كتاب ( سفينة النجاة ) را در امامت تاليف كرده و منظومهاى به نام ( معراج الخيال ) دارد كه در سال 1313 در بمبئى چاپ شده . ( دانشمندان و سخنسرايان فارس ، ج 2 ، ص 12 ) .
( 2 ) . ( بين سالهاى 1090 و 1095 ) دانشمندان و سخنسرايان فارس ، ج 2 ، ص 12 .
( 3 ) . در متن : ( گلذار ) .
( 4 ) . در متن : ( اردهكان ) .
( 5 ) . در متن : ( فضلاى ) .
( 6 ) . در متن : ( بيشتر ) .
( 7 ) . در متن : ( اردهكانى ) .