سيد الشهدا ( ع ) مبتنى بر ده مجلس عربى و عجمى نثر و نظم مسمى به عشره كامله « 1 » ، منظومه فارسى ترجمه منظومه عربى مرحوم حاجى ملا هادى سبزوارى ، ديگر كتاب شرح رباعيات مرحوم ملا محتشم كه در جلوس شاه عباس صفوى طاب ثراه گفته است و اين رساله در روزگار ايالت و فرمانفرمائى نواب اشرف و الا ، حضرت حاجى فرهاد ميرزا معتمد الدوله دام عمره ، تصنيف گرديد « 2 » ، ديگر رساله سياحتنامه از شيراز تا بندر بوشهر به طريق نثر پارسى ، ديگر اهمية الاديب عربى ، بر روش اوايل التحرير كتاب ريحانة الادب در ترجمه و شرح حديث نبوى صلوات اللّه عليه و آله در حال نساء عرب و عجم « 3 » . در زمان ايالت نواب اشرف و الا ، مؤيد الدوله طهماسب ميرزا گفته شد ، ديگر كتاب مجالس السنه و محافل الازمنه بر سبك كشكول شيخ بهاء الدين ( عليه الرحمه ) هر روزى از سال مطلبى تازه و حكايتى بديع و مسألهاى مفيد بيان شده ، ديگر رساله در تفسير آيه مباركه
لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَ ما تَأَخَّرَ
« 4 » . و رسائل ديگر كه ناتمام بمانده است .
كتاب فضل ترا آب بحر كافى نيست * كه تر كنى سر انگشت و صفحه بشمارى
و جناب وقار بعد از وفات پدر بزرگوار به هواى سياحت و ميل مسافرت به هندوستان با برادر كهتر خود جناب ميرزا محمود حكيم به دار الملك بمباى رفته ، سالى توقف فرمود و بهترين مشاغل را تصحيح كتاب مثنوى مولوى دانست و در مدت چهار ماه آن كتاب را تصحيح فرمود و حواشى مختصر و مفيد بر آن نوشت با خطى مطبوع ناشى از قلم مشكين رقم خود به زيور طبع درآورد و هزار جلد از آن كتاب از مطبع درآمد و در اطراف ممالك ايران و هندوستان و روم و تركستان منتشر گرديد و تا آن زمان ، نادر بودى كه در شهرى يك نسخه مثنوى صحيح يافت شود و در سال 1232 « 5 » طاير روحش در قوس نزول از دايره هستى افتاد ، پس بال ترقى افشانده ، از قوس صعودى الى ماشاء اللّه ، بالا برفت و در شوال سال 1298 روان پاكش بدرود اين خاكدان نموده ، به شيدستان خراميد . جسد پاكش را به دخمهء پدر بزرگوارش سپردند چنان كه اين بنده در اشعار تاريخش اشعارى به اين معنى نمودم « 6 » :
ورد الوصال و يا له من مضجع * بحران فيه تلاقيا و تحملا
هامش
( 1 ) . اين كتاب نيز با همت و كوشش دانشمند محترم جناب دكتر محمود طاووسى استاد و رئيس مؤسسهء آسيائى دانشگاه شيراز در 548 صفحه در سال 1360 بوسيله انتشارات فروزنگه در شيراز به چاپ رسيد . اين كتاب در حدود ده هزار بيت است .
( 2 ) . در متن : ( گردند ) .
( 3 ) . براى اطلاع بيشتر از احوال و آثار وقار رجوع شود به دانشمندان و سخنسرايان فارس ، ج 4 ، ص 821 تا 833 .
( 4 ) . قسمتى از آيه 2 از سوره فتح .
( 5 ) . وقار كه در سال 1232 هجرى قمرى متولد شده بود در سال 1298 به بيمارى استسقا دچار شد و در كنار تربت وصال و سكوت پائين پاى حضرت شاه چراغ مدفون گشت . ( گلشن وصال ، ص 135 ) .
( 6 ) . در فارسنامه ثبت بيت مورد مثال مغلوط است بدين معنى كه بيت به صورت :و فذ الوصال فباله من مضجع * بحران فيه تلاقيا فتحملاآمده است حال آنكه اين بيت در واقع دو مصراع از دو بيت است كه ما بر حسب آنچه در گلشن وصال آمده است ضبط كرديم . ر ك : گلشن وصال ، ص 135 .