الى حال كه هشتم محرم است ، خوابيده است اطبا مأيوس از حياتش هستند . تا چه شود .
حسام السلطنه مأمور خراسان شد ، يك روز بعد از ورود به تهران به ناخوشى نقرس مبتلا شد .
هنوز هم خوابيده است .
حاجى سيف الدوله ، نايب شده به خراسان رفت . نايب الوزاره حاكم گيلان ، و كل اعيان گيلان و طوالش را خواسته بوديم آمدهاند .
مستوفى الممالك بعد از عزل چندى در خانهاش نشست . بعد از شهر بيرونش كرديم به يوسفآباد . چندى آنجا ماند . بعد رفتنش به آشتيان ، لزوم به هم رسانيد به محصلى مشير الدوله به آشتيان رفت . غره محرم . يوسفآباد و . . . به مشير الدوله سپرده شد كه خراب نشود . ميرزا مسيح از شاهرود بسطام عزل و آنجا را به امين خلوت سپرديم .
ميرزا قهرمان در رياست دفتر آذربايجان مستقل شد . پسر « نصرت الدوله » سلطان حميد ملقب به « نظام الدوله » شده براى رياست قشون آذربايجان مأمور شد .
بعد از ورود ، همه به خشكى گذشت . حالتها بسيار بد بود .
الحمد لله تعالى از بركت جناب سيد الشهدا عليه السلام از غره محرم هوا انقلاب به هم رسانيد . الى پنجم محرم ، شب و روز پىدرپى بارانهاى نافع آمد . به كوهستان برف زيادى زد . در قزوين و خمسه ، همدان ، عراق ، همهجا باريد . آنقدر وجد و سرور حاصل شد كه حد نداشت . در پنج شبانهروز ، گاهى مىباريد ، گاهى مىايستاد اما خيلى باريد . انشا الله باز هم خواهد آمد . امسال تحويل شب بيست و نهم ذيحجه بود .
دو ساعت و نيم به دسته مانده ، تحويل حمل بود . اما چون قرب محرم بود ، تحويلى نشد .
شاهى ، خلعت داده نشد ، به هيچ وجه لوازم عيد به عمل نيامد . سنهء « قوىئيل » شد .
سنه 1288 .
حاجى بيگم خانم ، مشهور به « جانباجى » عمهء بزرگ ما بود در سن هفتاد سالگى در ذيحجه ناخوش شد . سلخ ذيحجه فوت شد . مرغ كاشان و فيلستان ورامين تيولات او بوده به محمد على خان زين دارباشى سپرده شد .
« نور محمد خان » از تحويلدارى كشيك خانه عزل شد . « آقا على گرجى » امين صره از تحويلدارى نظام عزل شد . اغلب ولايات از جهت گرانى و خشكسالى ، فارس ،
شهريار جاده ها ( سفرنامه ناصر الدين شاه به عتبات ) ( فارسى ) — صفحة 233
مساهمون: ناصر الدين شاه قاجار
ص٢٣٣