( 8 ) - اصل : برسند و .
( 9 ) - چنداولى : چنداول ، به ضم واو ، گروهى و جماعتى را گويند كه از پس لشكر به راه روند و فرود آيند ، در تركى « چنداول » به فتح و كسر اول به معنى حمال آب كسانى كه در عقبهء سياه باشند ( برهان قاطع ) .
( 10 ) - روزنامه وقايع اتفاقيه ، همان .
( 11 ) - اصل : سپايهاى
( 12 ) - شب چهارشنبه نهم رمضان منزل حوض مقر موكب همايون بود . قناتى كه در منزل حوض به جهت آسايش عابرين احداث نمودهاند زايد الوصف موجب رفاهيت قوافل و اهل اردوست . ر . ك . مرآت البلدان ، همان ، ص 1326 .
( 13 ) - يحيى خان معتمد الملك و مشير الدولهء بعدى پسر ميرزا نبى خان امير ديوان قزوينى و شوهر چهارم عزت الدوله و برادر حاج ميرزا حسين خان سپهسالار صدراعظم ناصر الدين شاه بوده است .
( 14 ) - روزنامهء وقايع اتفاقيه ، همان ، سنهء 1275 ، نمرهء 428 ، ص 2875 .
( 15 ) - در روزنامهء وقايع اتفاقيه « شتران كلاتى » درج شده ولى در جاى ديگر خود ناصر الدين شاه « شتران كلائى » درج نموده است ، ر . ك . ص . . . . . . . همين كتاب .
( 16 ) - سلطان مراد ميرزا حسام السلطنه فاتح هرات پسر عباس ميرزا .
( 17 ) - ثوب : جامه ، لباس ، پوشش .
( 18 ) - جبّه : جامهء گشاد و بلند .
( 19 ) - حشم : 1 - خويشان و كسان و چاكران مرد 2 - گوسفندان .
( 20 ) - حشر : گروه و دسته ، لشكر غير منظم .
( 21 ) - فرخ خان امين الدوله معروف ، منعقدكنندهء معاهدهء پاريس در ارتباط با انتزاع هرات از ايران در سال 1273 .
( 22 ) - ترجيع : برگردانيدن .
( 23 ) - روزنامهء وقايع اتفاقيه ، همان ، سنهء 1275 ، نمرهء 428 ، همان ، از صفحهء 2875 .
( 24 ) - صبى : در عربى طفل را گويند ( برهان قاطع ) .
( 25 ) - رضيع : طفل شيرخواره ( فرهنگ آنندراج ) .
( 26 ) - مصاعب : دشواريها و جاهاى دشوار ( فرهنگ آنندراج ) .
( 27 ) - معارك : جاهاى جنگ و ميدانهاى كارزار ( فرهنگ آنندراج ) .
( 28 ) - جمّ غفير : گروه بسيارى از مردم ( فرهنگ معين ) .
( 29 ) - ابد الله عيشه و نصر جيشه : خداوند زندگى او را جاويد و قشون او را يارى نمايد .
( 30 ) - اشتباه : مانند
( 31 ) - مستوثق : استوارى گيرنده و استوار ( آنندراج ) .
سفرهاى ناصر الدين شاه به قم ( فارسى ) — صفحة 31
مساهمون: ناصر الدين شاه قاجار
ص٣١