سند شماره 37 54
[ تلگراف صدراعظم به حكام ولايات ]
از تهران به قم رمضان 1302
به حكام آن ولايات تلگراف شود كه :
به حكم همايون از تبعهء خارجه كه جزو اصناف هر ولايت مشغول كارى و دادوستد صنفى مىباشند ، مىبايد مثل اصناف دولت عليهء ايران ماليات صنفى مطالبه شود .
سفارت روس صورت خواسته است كه كارگزاران دولت معلوم نمايند و صورت اصناف هر ولايت چه چيز است و هر صنفى چقدر ماليات دارد و چند باب درب دكان دارند كه ماليات هر صنف ميان آنها تقسيم و مطالبه مىشود . اين صورت را خواستهاند كه در سفارت ضبط شود كه به رؤساى خودشان قدغن نمايند ، در هرجا از عهدهء ماليات صنفى برآيند و مباشر نتواند ، زياده از آن از آنها مطالبه نمايد . با تعجيل تمام اين صورت واضح و روشن و زباندار نوشته با اولين وسيله ارسال دارند كه اين مسئله بگذرد تا از روى حقيقت صورت را نوشته ارسال دارند .
صدراعظم
جواب
حضور حضرت مستطاب اجل اعظم اكرم افخم صدراعظم مد ظله العالى
در باب تبعهء خارجه كه در ولايات كاسبى و دادوستد مىنمايند ، مقرر شده بود كه حسب الامر اقدس رسيدگى كرده به عرض برساند . از تبعهء خارجه كسى در قم متوقف و مشغول كاسبى نيست ، مگر اين اشخاصى كه به موقع مىآيند ، خريد خود را كرده مىروند ، قريب دو هزار تومان خريد پوست مىكنند . ماليات پوست خزى كه از ديوان جزو ماليات كلاهدوز جمع شده ، بيست و پنج تومان است ، صنف كلاهدوز هر سال به حكومت عارض و متظلم بودهاند كه ماليات ديوان را ما مىدهيم ، خريد پوست را تبعهء خارجه مىكند . وصول اين ماليات از صنف كلاهدوز براى حكومت زحمت دارد ،