بسيار بلند مرتبت را گرمابه يا جاى گاوان و خران ساختهاند خيابانها كه گلزار و گلشن بوده ، اكنون چراگاه چرندگان است . از درختان ، بجز سرو و ليمو و پرتقال « 101 » و توت و انار كمتر درختى بهم مىرسد . مشهورترين درختان آنجا درخت باتاد است . بيشتر اين درختان را با رنجها و زيانهاى بسيار به فرمان شاه عباس از هندوستان آوردهاند . درهاى باغها اگرچه گشوده است و مانعى نيست ، ولى از ترس دزدان كسى را ياراى درون رفتن نبود .
عمارت صفىآباد :
در جانب شمال [ پاى ] كوه افتاده بجز ديوار سفيد [ ش ] كه از كناره دريا ديده مىشود ، چيزى برجا نيست . و سه مرتبه بوده ، پائينى بسيار پاكيزه و جاى پذيرائى مردمان بزرگ و حجره [ اى ] منبت دارد . هم در اينجا رصدخانه براى ستاره شمران بوده ، اين جايگاه بسيار باصفاست ، چه مشرف است به اطراف دريا و كنارهگر و بيابان تراكمه .
محلات اشرف :
محله فراش ، بازار محله ، نقاش محله ، كرجى محله ، چشمهسر ، كرايلى محله ( كه جايگاه تراكمه بوده كه در روزگار محمد شاه اول از كالپوش كوچانيده بودند ) .
مساجد :
جامع محمد نصير خان ( با مدرسه ) ، باشى ( با مدرسه ) ، چال ، ميرزا مهدى اشرفى ( با مدرسه ) ، از مدارس ملا صفر على ديده مىشود « 102 » .
دو كاروانسراست ، 70 دكان ،
گرمابهها :
حمام شاه ، ميرزا اقا ، قاضى ، حاجى ، آخوند ، اسمعيل خان فرايزر « 103 » گويد نخست در اشرف 35 حمام بوده . اكنون همهء
هامش
( 101 ) - متن : پورتغال
( 102 ) - اين جمله ناقص است .
( 103 ) - متن : فرازر