غير از اين بخشها كه مستقيما از ميرپنجه به عنوان يكى از اعضاى هيئت توسط نويسنده سفرنامه ياد مىكند ، در سراسر متن جاى پاى عز الدوله را به عنوان نويسنده سفرنامه مىبينيم . چرا كه اين عز الدوله ، برادر ناصر الدين شاه است كه به خدمت امپراطور مىرسد . هم اوست كه مىگويد : « اعليحضرت امپراطوريس آمده ، دست مرا گرفته ، اظهار التفات فرمودند . از دريا و گزارشات راه استفسار فرمودند . و من بعد از اظهار مراسم شكرگذارى و خوش گذشتن سفر ، خدمت و مأموريت خود را در تهنيت تاجگذارى از جانب مع الجوانب همايونى به فارسى عرض نمودم . . . ص 44
و هم اوست كه با شاهزادگان غذا مىخورد و به اقامتگاه شاهان مىرود و اندر آداب و رسوم شاهزادگان مىنويسد . . . و هم اوست كه مثل نقل و نبات از جانب سنى الجوانب همايونى نشان شير و خورشيد پخش مىكند .
يك دليل ديگر از همين كتاب براى اثبات اين نكته كه سفرنامه از آن عز الدوله برادر ناصر الدين شاه است نه ميرپنجه : اعليحضرت امپراطور از سفر سابق ده سال قبل كه در ركاب اعليحضرت شاهنشاهى در لندن در مجالس ميهمانى اعليحضرت امپراطور كه آن وقت ، وليعهد دولت روس بودند ، تشريف داشته . در سر ميز در خدمتشان نزديك بودم . شناسائى سابقه خودشان را اظهار فرمودند . صفحه 45
روزنامه شرف نيز به اين سفر اشاره مىكند كه او « عز الدوله . . .
در سفر فرنگستان سال 1290 به شرف التزام ركاب اعلى مستعد گرديده » « 1 » .
ناصر الدين شاه در « روزنامه سفر فرنگستان » نيز به اين مسئله اشاره دارد .
« اشخاصى كه در كشتى برانتسكى بودند : عز الدوله ، اعتضاد السلطنه ، حسام السلطنه . . . . » « 1 » .
همانطور كه در سفرنامه ناصر الدين شاه و روزنامه شرف آمده ، عز الدوله در سال 1290 همراه ناصر الدين شاه به فرنگستان رفته
هامش
( 1 ) - روزنامه شرف ، نمره 11 ، روزنامه سفر فرنگستان چ اسلامبول .