تخطي إلى المحتوى الرئيسي

روزنامه خاطرات ناصر الدين شاه ( در سفر سوم فرنگستان ) ( فارسى ) — صفحة 382

مساهمون:

ص٣٨٢
مدتى پس از بازگشت در دار الفنون به شغل معلمى و مترجمى اشتغال ورزيده و در سال 1272 مترجم وزارت خارجه شد . ميرزا ملكم خان در سال 1273 قمرى از همراهان فرخ خان امين الدوله در عقد معاهده پاريس بين ايران و انگلستان بود و پس از بازگشت از اين سفر بود كه در سال 1274 هجرى قمرى يعنى سال آخر صدارت ميرزا آقا خان نورى در طهران فراموشخانه‌اى داير كرد . در سال 1290 به سمت وزيرمختار ايران در لندن تعيين گرديد و در سال 1295 كه نمايندگى دولت ايران در كنگره برلن به وى محول گرديد با پشتيبانى بيسمارك صدر اعظم آلمان موفق به استرداد بلوك قطور كه از سى سال قبل در اشغال عثمانىها بود گرديد و بر اثر اين حسن خدمت به مقام سفير كبيرى و لقب پرنسى ارتقاء يافت ، وى همچنين در سال 1299 ملقب به ناظم الدوله گرديد . در سال 1306 هجرى قمرى هنگام سومين سفر ناصر الدين شاه به فرنگ ملكم خان كه شانزده سال بود كه وزيرمختار ايران در لندن بود امتياز لاتارى در ايران را به مدت 75 سال از شاه گرفت . بعد از مراجعت شاه به ايران روحانيون اين عمل را خلاف شرع اعلام نمودند ، شاه هم به توسط ميرزا عباس قوام الدوله وزير امور خارجه الغاء آن را تلگرافا به ملكم خان اطلاع داد ، ملكم برآشفت و اقداماتى عليه شاه انجام داد كه از جمله انتشار روزنامه‌اى به نام قانون بود ، حاصل اين اقدامات اين شد كه اعلاميه عزل و الغاء تمام القاب و مناصب ملكم خان از طرف دولت در روزنامه‌هاى لندن منتشر گرديد . روزنامه قانون كه اولين شماره آن در اول رجب سال 1307 برابر با 20 فوريه 1890 يعنى دو ماه و اندى پس از عزل ملكم انتشار يافت ، رويهمرفته 42 شماره از آن منتشر گرديد ولى ادوارد براون در كتاب انقلاب ايران بجاى 42 شماره 41 شماره و انتشار آن را سه سال و نيم ذكر نموده است . پس از مرگ ناصر الدين شاه و هنگام سفر مظفر الدين شاه به فرنگ در سال 1317 به سمت وزيرمختارى مأمور دربار ايطاليا گرديد . پرنس ملكم خان در سال 1326 هجرى قمرى مطابق با 1908 ميلادى در سن هفتاد و هفت سالگى در شهر لوزان بدرود زندگى گفت . از ملكم آثار و رساله‌هاى بسيارى به جا مانده است كه گزارش‌هاى رسمى او در مدت بيست و شش سالى كه نمايندگى ايران را در پايتخت‌هاى اروپا داشته از گرانبهاترين آثار اوست . فريدون آدميت ، فكر آزادى و مقدمه نهضت مشروطيت ص 94 ، 97 ، 102 ، 107 خان ملك ساسانى ، سياستگران عصر قاجار ، ص 127 ، 128 ، 132 ، 136 ، 144 ، 145 بامداد ، تاريخ رجال ايران ، ج 4 ، صص 139 - 141 و 148