يادداشت ششم
ششمين مجلد از خاطرات قهرمان ميرزا عين السلطنه ( برادرزادهء ناصر الدين شاه ) به اخبار و اطلاعات و بريدهء مطبوعات و مشاهدات و مسموعات و شايعات و نقل قولهايى اختصاص دارد كه مربوط مىشود به ايام پادشاه شدن واقعى احمد شاه ( يعنى از روز تاجگذارى او در 28 شعبان 1332 ) تا آخر سال 1335 قمرى ، تقريبا سه هفته پيش از استعفاى دولت علاء السلطنه .
( علاء السلطنه 25 محرم 1336 از خدمت استعفا كرد و دولتش ساقط شد ) . به يك ملاحظه مىتوان گفت اين مجلّد به كشف آدمكشيهاى كميتهء مجازات اختتام مىگيرد . چه آخرين اقدام و واقعهء مهم در دولت علاء السلطنه گرفتار شدن اعضاى آن كميته به وسيلهء نظميه بود .
مستشار الدوله كه در دولت مذكور وزير داخله بود شرح ماجرا را در خاطرات خود نوشته است . « 1 »
اين جلد از خاطرات به مرسوم و معتاد نويسنده ممزوج و آميخته است به مسائل خانوادگى ، حالات شخصى ، مسائل ملكى و زراعى ، اوضاع خاص الموت ، اتفاقات قزوين ، مسائل مملكتى ، رويدادهاى جهانى ( به تفصيل و به مناسبت بروز جنگ بين المللى ) ، معرفى رجال و اعيان و تجار و رعايا به مناسبت ذكرى كه از آنان شده باشد .
مؤلف درين چهار سال مقيم الموت بود . مگر ايام كوتاهى كه به قزوين يا تهران مسافرت كرد و سفر كوتاهترى كه به بلوك افشاريه كرده بود .
مندرجات اين جلد مانند مجلدات پيشين برگرفته است از مشاهدات شخصى ( نسبت به حوادث الموت ) ، مسموعات از كسانى كه به الموت يا قزوين مىآمدهاند ( مخصوصا از طريق تنكابون به الموت ) ، مندرجات جرايدى كه از تهران به او مىرسيد ( براى اخبار ايران و خارجه ) ، مجلهء لندن نيوز كه خود آبونه بود ، نامههائى كه برادرانش عماد السلطنه و افخم الدوله و اقوامش مانند شعاع الدين ميرزا و پدرش عز الدوله و شيخ ابراهيم به او مىنوشتهاند . عماد السلطنه و افخم الدوله مرتبا و بىوقفه او را از اخبار سياسى تهران و جهان آگاه مىكردهاند . شايعات و نقلقولهاى كم اعتبار هم از چشم و قلم او دور نمىمانده است . آنها را هم مىنوشته است .
درين سه سال ( 1332 - 1335 ) دولتهاى متعددى كه در ايران روى كار آمد عبارت بود از :
10 صفر 1331 علاء السلطنه ( هفت ماه و نيم )
28 شعبان 1332 تاجگذارى احمد شاه
5 رمضان 1332 آغاز جنگ جهانى
25 رمضان 1332 مستوفى الممالك ( پنج ماه و ده روز ) : اعلام بيطرفى
17 محرم 1333 افتتاح مجلس سوم
5 ربيع الثانى 1333 مستوفى الممالك ( بيست و دو روز )
هامش
( 1 ) - نگاه كنيد به خاطرات و اسناد او ( جلد اول ) كه توسط اينجانب چاپ شده است ( تهران 1361 ) .