الملك در انگليس تربيت شده ، اما محمد طاهر ميرزا بعلاوه فرانسه و علوم خارجه عربيت و علوم داخله را هم بهتر مطلع است . خوب بود مترجمى مخصوص را هم به اديب الملك مرحمت مىفرمودند كه همان حكايت وكيل الملك كرمانى و تكلم با سرجان ملكم سفير انگليس بشود .
وضع مردم ايران
جمعه 3 شهر ذيقعدهء 1313 - صبح را خانهء محمد حسن ميرزا رفتيم . افخم الدوله هم آمد . ناهار آبگوشت خوبى تهيه شده بود زودتر خورده اتفاقا « * » سوار شده حضرت عبد العظيم رفتيم . جمعيت زياد بود . هوا چند روز است آفتاب [ است ] و باد مىآيد . درختها سبز شده . صحراى تهران خشك است . ابدا طراوت و صفائى ندارد ، تمامش شن و خشك . مردم ايران هم مثل بيابانش پژمرده و بىحال [ اند ] ابدا اهل عيش و صفا نيستند .
ماليات قصابى و بست نشستن قصابها
قصابها بست آمده بودند . برحسب حكم همايون ماليات قصابخانهء طهران به شكرانهء سال پنجاهم سلطنت اعليحضرت بخشيده شده . يعنى اعلان رسمى آن هنوز نشده . براى 22 كه جشن است خواهد شد . از حالا قصابها به تحريك حضرت و الا نايب السلطنه متحصن شدهاند . بيست و چهار هزار تومان اصل جمع ديوانى قصابخانه است ، ليكن از يكصد هزار تومان بيشتر معامله مىشود . تمام اين مبلغ به كيسهء آقا و اجزاء ايشان است . حالا نمىتواند متحمل اين ضرر گزاف بشوند . اين است متصل در فكر برگشت اين حكم مىباشند . اين را هم صدراعظم باعث شد و مردم دعاى خير مىكنند .
اتابك بلندهمت - كامران ميرزا دونهمت
معادل بيست و چهار هزار تومان به شاه اطمينان داده كه از محل بىضرر ديگرى خدمت خواهد كرد . اگر نكرد ، مواجب شغل خود و ساير اتباع خود [ ش ] تقديم خواهد شد . همت صدراعظم دخلى به آقا ندارد . خيلى بلندهمت است . آقا دونهمت و خيلى بخيل است .
پول سياه
اعلانى براى پول سياه كردهاند . اولا از اين به بعد پول سياه ضرب نمىشود .
ثانيا هركس تا بيست تومان پول سياه به بانك شاهنشاهى ببرد پول سفيد از قرار تومانى دو ريال صرف خواهد گرفت . ثالثا ادارات ديوانى از پست و تلگراف و گمرك و غيره از اين به بعد ثلث پول سياه از قرار دو ريال صرف قبول خواهند كرد . اين قرارها را هم بعد از انعقاد مجلسها دادند . مشير الدوله مىگفت به شاه عرض كردم ، يعنى
هامش
( * ) يعنى به اتفاق .