[ تصوير ] ميرزاده عشقى
اين شماره به جاى روزنامه سياست به چاپ رسيد كه باز ميرزاده عشقى صاحبامتياز آن بود . اين بار مندرجات قرن بيستم سرمقالههاى تند و آتشين به همراه قسمتى از اشعار عشقى و مقالات اجتماعى و اخبار داخله بود كه تا 28 حمل ( فروردين ) 1302 هجده شماره از آن در دوره دوم چاپ و منتشر گرديد . قرن بيستم به مدت چهار ماه به محاق رفت تا اينكه سومين دوره آن در 1303 ش همزمان با آغاز نغمهء جمهوريت از سر گرفته شد . در اين دوره بيش از يك شماره منتشر نشد و مطالب و مقالات همين شماره باعث كشته شدن صاحبامتياز آن ميرزاده عشقى گرديد . اين شماره كه در 7 تير 1303 / 24 ذى قعده 1343 به چاپ رسيد مطالب و اشعارى را دربر مىگرفت كه مهمترين عناوين آن عبارت است از « آرم جمهورى » ، « جمهورى سوار » و « نوحه جمهورى » . كاريكاتورى هم در كنار مقالهء آرم جمهورى كه در صفحه 8 نشريه مندرج بود قرار داشت كه همه بر ضد جمهورىخواهى رضا خان سردار سپه دلالت مىنمود . با انتشار همين شماره ، روزنامه قرن بيستم توقيف گرديد و ميرزاده عشقى در 12 تير 1303 هنگام بامداد در منزل مسكونىاش ( در دوازده دولت تهران ) توسط دو نفر به قتل رسيد ( صدر هاشمى ، تاريخ جرايد و مجلات ايران ، ج 4 ، صص 105 تا 107 ) .
پاورقی
( 19 ) . روزنامه ايران ، شم 1306 ، ص 1 .
( 20 ) . همانجا . اين تلگراف قطعا پيش از استعفاى قوام ارسال شده است .
( 21 ) . همان ، شم 1307 ، ص 3 .
( 22 ) . اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، پ 3 ، ص 105 .
( 23 ) . همان ، پ 3 ، ص 17 .