* آغاز به كار رسمى ميلسپو
ميلسپو رئيس كل ماليه ايران از امروز رسما كار خود را شروع كرد . 8 به نوشته منابع انگليسى ، رضا خان وزير جنگ به شرطى با واگذارى همه امور مالى وزارت جنگ به ميلسپو موافقت كرد كه ماهانه 700 هزار تومان به قشون بدهد . 9
* جشن فارغ التحصيلى در دار الفنون
امروز مدرسه دار الفنون شاهد دهمين جشن ساليانه خود بود .
در اين مراسم تصديقنامهها و ديپلمهاى دانشآموزان فارغ التحصيل توزيع شد ؛ و سه تن از فارغ التحصيلان مقالههاى خود را درباره امير كبير ، فردوسى و مقايسه نظام آموزشى ايران و آلمان خواندند . سپس وزير معارف درباره برنامههاى درسى آينده مدارس صحبت كرد و پس از اعطاى جوايز كه بيشتر كتاب بود ، نمايشهاى ورزشى اجرا گرديد . 10
* هشدار مستشار الدوله به وزارت امور خارجه
مستشار الدوله رئيس كميسيون سرحدى ايران در نامهاى كه امروز به وزارت امور خارجه نوشت ضمن اشاره به تعلل كميسيون روسى و اينكه به بهانه آغاز فصل سرما تمايلى به شروع كار ندارند و امكان نقشهبردارى را منتفى مىدانند ، نوشت كه مىخواهند كار را به سال آينده واگذار كنند و اصرار دارند كه موضوع از آبهاى مرزى شروع شود نه از زمينهاى مورد اختلاف . « اگر قبل از تصفيه سرحد اترك و اعاده [ روستاى ] فيروزه به تقسيم آب مبادرت شود به آسانى حاضر نخواهند شد كه در اعاده اراضى مغصوبه مساعدت نمايند . » وى تصريح كرد بدين طريق فصل پانزدهم عهدنامه اجرا نشده باقى مىماند و روسها مىتوانند از تسلط ايران بر منطقه تركمنصحرا جلوگيرى كنند . 11
* تحليل لورن از ايران
سرپرسى لورن وزير مختار انگليس در تهران امروز گزارش تفصيلى خود را از ايران به وزارت امور خارجه كشور متبوعش فرستاد . مبناى اين گزارش بقاى جو ضد انگليسى در فضاى سياسى ايران بود ، و اينكه در اين شرايط خروج ديپلماتهاى انگليسى از ايران خلاف منافع انگلستان و موجب از دست رفتن سرمايهگذارىها خواهد شد . لورن قوام السلطنه را در آستانه بركنارى ، و دلايل آن را ناخرسندى رضا خان وزير جنگ از اوضاع جارى مىداند . ديگر آنكه دولت فعلى نتوانسته است تغييرى در اوضاع مالى كشور پديد آورد و بالاخره ائتلافى ضد قوام السلطنه در مجلس شوراى ملى شكل گرفته است . در بخش بعدى اين گزارش لورن مىنويسد كه فضاى ضد انگليسى موجود در ايران « كه در قالب افكار ميهنپرستانه ناپخته شوونيستى » شكل گرفته ناشى از « نديدن واقعيتهاى ايران و جهان است » و اينكه بخشى از اين موضوع ناشى از سياهنمايى روسها درباره انگليس است . لورن حضور مستشاران امريكايى در ايران را مفيد دانسته و آن را موجب افزايش درآمد نفت و بانك شاهى تلقى مىكند . سرپرسى لورن در مورد وزير جنگ ابراز مىدارد كه ارتباط نداشتن با او صلاح نيست . او عقايد ملىگرانه شوونيستى دارد و آدم بدقلقى است اما ارتباط و ديدار مستمر با او مفيد و ضرورى است . لورن در پايان تحليل خود يادآور مىشود كه تركيبى از سياستهاى تمركزگراى رضا خان و اصلاحات مالى مستشاران امريكا مىتواند ايران را سرپا نگه دارد و از حالت يك همسايه نامطمئن براى انگلستان خارج كند . 12
هامش
( 1 ) . مكى ، تاريخ بيست ساله ايران ، ج 2 ، ص 206 ؛ بهار ( ملك الشعرا ) ، تاريخ مختصر احزاب سياسى ايران ، ج 1 ، ص 228 .
( 2 ) . روزنامه ايران ، شم 1275 ، ص 4 .
( 3 ) . اسنادى از مدارس ايرانى در . . . ، ص 184 .
( 4 ) . ميرزا ابراهيم خان ركن الوزاره در 1280 ق متولد شد . در تهران و همدان و بغداد و عتبات عاليات درس خواند و در 1297 ق وارد وزارت خارجه شد و به عضويت قونسولگرى كربلا درآمد . از ديگر مناصب و مشاغل وى مىتوان موارد زير را نام برد : امانت تذكرهء خراسان 1300 ق ، منشىگرى اول و دفتردارى كارگزارى خراسان 1304 ق ، نشان درجه سوم و اول سرهنگى 1307 ق ، نشان درجه سوم سرتيپى 1310 ق ، نيابت دوم و رياست محاكمات كارگزارى خراسان و مأموريت بازگرداندن مهاجران كلانى از خاك روس به كلات 1311 ق ، نيابت اول و رياست تذكرهء خراسان 1312 ق ، كارگزارى سرخس 1314 ق ، مجددا كارگزارى سرخس جمادى الاولى 1316 ، كارگزارى ولايات خمسه تربت ذى حجه 1318 ، سرحددارى بندر گز ذى قعده 1321 ، كارگزارى استرآباد شوال 1325 ، رياست كميسيون گنبد قابوس جمادى الاول 1327 ، كارگزارى مازندران ربيع الثانى 1328 ، كارگزارى اصفهان 5 جمادى الاول 1332 ، منتظر خدمت 1332 ق ، كارگزارى سيستان ذى حجه 1332 ق . ( سليمانى ، القاب و رجال دوره قاجاريه ، ص 70 ؛ ممتحن الدوله شقاقى ، رجال وزارت خارجه در عصر . . . ، صص 125 و 126 ) .
( 5 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 11 - 12 - 49 - 1301 . در حاشيه اين نامه با پرداخت پنجاه تومان موافقت و تأكيد شده در كسب اطلاعات كمال دقت به كار گرفته شود و اگر اعتبار بيشترى هم نياز باشد ، انعكاس دهند تا در هيأت دولت تصويب و پرداخت شود .
( 6 ) . همان ، 21 - 2 - 14 - 1301 .
( 7 ) . روزنامه اقدام ، شم 98 ، ص 2 .
( 8 ) . روزنامه ايران ، شم 1277 ، ص 2 .
( 9 ) .FO E 1715 / 69 / 34.
( 10 ) . همانجا .
( 11 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 2 - 195 و 195 - 2 - 49 - 1301 .
( 12 )FO E 1114 / 88 / 34.