جمعه 16 تير 1301 / 7 ژوئيه 1922 / 11 ذىقعده 1340
* گزارش نمايندگان رضا خان از اوضاع فارس
سرهنگ ساعد الدوله و سرهنگ سالارنظام كه براى تهيه گزارش از اوضاع فارس بدان ناحيه رفته بودند ، امروز براى رضا خان وزير جنگ نوشتند كه ادارات دولتى و اهالى فارس مأموريت ما را صلح بين قوام الملك و سردار عشاير فرض مىكنند .
[ تصوير ] فرمانفرما ، قوام الملك ، سايكس
والى فارس هم با اين تلقى ، در ديدار با ما گفت كه اگر ترتيب اين كار را ندهيد و امنيت فارس برقرار نشود من به همراه شما يا زودتر ، از فارس خارج خواهم شد . در اين گزارش آمده است كه تمام راهها ناامن است و روزى نمىگذرد كه قافلهاى چپاول نشود و چند نفر به قتل نرسند .
اين دو مأمور از بىكفايتى والى فارس نوشتند كه حتى در خود شهر هم به او اعتنايى نمىكنند ؛ اما صميميت و دوستى « بين ايالت و قوام الملك و قونسول انگليس موجود است و بدون اذن دوست اخير الذكر ( كنسول ) هيچ اقدامى نمىشود .
تمام فتنه و اغتشاش فارس از ناحيه قوام الملك و يا سردار عشاير برخاسته مىشود . » در اين گزارش تأكيد شده است كه فارس نيازمند حكومت مقتدرى است و « حتى عرض مىكنم حكما بايد حكومت نظامى باشد . قشون فارس ابدا مكفى نيست . » تعليمات و آموزش براى نظاميان صورت نگرفته ، صاحبمنصبان را بايد عوض كرد . در پايان اين گزارش بار ديگر آمده است كه « قوام الملك را ملاقات كرديم .
عجالتا بر ضد منفعت انگليس اقدامى نخواهد كرد . با بختياريها هم اتحاد محكمى دارند به اندازهاى كه ممكن است در موقع لزوم هم همه نوع كمك به يكديگر بنمايند . امنيه فارس با اغتشاش حاليه جز اتلاف پول فايدهاى ندارد . » 1
* پذيرش سه ماه فرصت به اتباع ايرانى مقيم عشقآباد
در پى فشار مأموران روسيه شوروى در عشقآباد به ايرانيان مقيم آن شهر در خصوص « تسجيل و ثبت املاك و علاقهجات » و تعيين 15 روز فرصت براى اين كار ، وزارت خارجه ايران وارد عمل شده ، تقاضاى تمديد اين مدت از 15 روز به سه ماه را از دولت روسيه كرد . دولت روسيه با اين تمديد زمان موافقت كرد . 2
هامش
( 1 ) . اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، پ 6 ، صص 20 و 21 .
( 2 ) . روزنامه اتحاد ، شم 199 ، ص 2 .