تبديل به دلال كالا شده ، از هرگونه كارهاى تجارى دور افتادهاند . ونشترك انحصار تجارت ايران را در آن منطقه در دست گرفته و بازرگانان ايرانى اگر بخواهند كالايى از طريق قفقاز حمل كنند بايد 20 درصد حق گمركى پرداخت كنند و با اضافه شدن حق ترانزيت ، صرفه تجارت عملا براى ايرانيان از بين رفته است . در كنار اين موضوع كشتىهاى روسى نيز از حمل كالاهاى تجار ايرانى امتناع كرده ، تركمنها با كرجىهاى خود جاى كشتىهاى روسى را گرفته و به شكل قاچاق ، كالاهاى ايرانى را حمل مىكنند . ازاينرو برخى اقلام همچون برنج در بادكوبه ارزانتر از ايران عرضه مىشود و باز صرفهاى براى حمل كالاهايى از اين دست براى تجار ايرانى وجود ندارد . 7
* دو گزارش از ناحيه تركمن
اول اينكه صد نفر از تراكمه ساكن « حسنقلى » و « چكشلر » كه قاتل سه تبعه روس بودند و به گميشتپه پناهنده شده بودند ، اهالى از دادن آنها به نظاميان روسى كه با پنج كشتى جنگى در ساحل آشوراده لنگر انداخته بودند امتناع كردند .
پراخوتهاى نظامى هم به كراسنوسكى بازگشتند . دوم اينكه تجارتخانه روسها در بندرجز با مديريت مجيداف بازرگان اهل بادكوبه غير از كارهاى تجارى در جذب عقايد مردم به عقايد كمونيستى مىكوشد . علاوه بر او كنسول روس هم به خوانين و رؤساى طايفه يموت مهربانى و پول نشان مىدهد . 8
[ تصوير ] نمايى از زندگى تركمنها
* تغيير در رياست قشون فارس
بنا به گزارش رسيده از شيراز لطفعلى آقاى سرتيپ از رياست قشون ايالتى فارس منفصل و به جاى وى آقا ياور سردار بهادر موقتا منصوب شده است . 9
* شكايت اهالى رى
روزنامه شفق سرخ به استناد نوشتهاى كه اهالى شاه عبد العظيم به دفتر روزنامه فرستاده بودند خبر داد كه بلديه اين منطقه ناكارآمد بوده ، با گرفتن پولهاى نابجا توجهى به بهداشت و پاكيزگى اين محله نمىكند . « بلديه عبد العظيم فقط به آبپاشى يك خيابان آن هم در روزهاى جمعه و مقارن غروب اكتفا كرده است . » 10
* اختلاس حاكم سابق اردبيل
بصير السلطنه حاكم سابق اردبيل متهم است كه 3800 تومان « غرامت پست مسروقه بين سراب و اردبيل را دريافت داشته به اداره پست نداده است . » ازاينرو از وزارت داخله به ايالت آذربايجان تلگراف شده كه مبلغ ياد شده را از بصير السلطنه بگيرند و به اداره پست بدهند . 11
* اصلاح وضع نان
در پى شكايتهايى كه از عدم مرغوبيت نان مىشد از امروز توسط مأمورين كميسارياها به تمام نانوايىها دستور داده شد « چهار من گندم و يك من جو مخلوط نمايند ؛ بدين وسيله رفع نگرانى اهالى بشود . » 12
* پاسخ وزارت امور خارجه به موفق السلطنه
موفق السلطنه رئيس صندوق تذكره قفقاز از وزارت امور خارجه خواسته بود با توجه به پريشانى حال گروهى از ايرانيان ماهيانه تعدادى تذكره مجانى براى ورود به ايران به آنها داده شود . ( ر . ك : 21 خرداد ) وزارت امور خارجه امروز در پاسخ موفق السلطنه نوشت كه دادن تذكره مجانى به اتباع ايرانى بىمورد است . « شهادتنامههاى پنج قرانى توسط پست ارسال گرديد كه برحسب اجازه دولت به موجب دستورى كه داده شده براى كارگران و اشخاص بىبضاعت صادر نمايند . اگر كسانى هستند كه قادر به تأديه پنج قران هم نيستند توقف آنها در قفقاز صحيح نيست و بايد به وطن خود مراجعت نمايند . » 13
هامش
( 1 ) . روزنامه ايران ، شم 1157 ، صص 1 و 2 .
( 2 ) . اسنادى از امتياز نفت . . . ، صص 122 و 123 .
( 3 ) . روزنامه ايران ، شم 1156 ، ص 2 .
( 4 ) . اسناد نخستين سپهبد ايران . . . ، ص 4 .
( 5 ) . روزنامه ايران ، شم 1158 ، ص 3 .
( 6 ) . همان ، شم 1156 ، ص 2 .
( 7 ) . همانجا .
( 8 ) . مقصودلو ، مخابرات استرآباد . . . ، ج 2 ، صص 818 و 819 .
( 9 ) . روزنامه شفق سرخ ، شم 36 ، ص 2 .
( 10 ) . همانجا .
( 11 ) . روزنامه اتحاد ، شم 183 ، ص 1 .
( 12 ) . روزنامه اقدام ، شم 44 ، ص 1 .
( 13 ) . همانجا .