شنبه 20 آبان 1300 / 12 نوامبر 1921 / 11 ربيع الاول 1340
* چاپ شعر ضد انگليسى در روزنامه طوفان
فرخى 1 مدير روزنامه طوفان يكى از اشعار ضد انگليسى خود را با عنوان « لرد كرزن عصبانى شده است » ، در اين نشريه به چاپ رساند كه بخشهايى از اين شعر در ذيل آمده است : 2
[ تصوير ] فرخى يزدى مدير روزنامه طوفان
ما بزرگى به حقارت ندهيم * گوش بر حكم سفارت ندهيم
سلطنت را به امارت ندهيم * چونكه ما تن به اسارت ندهيم
لرد كرزن عصبانى شده است * داخل مرثيهخوانى شده است
حال « مارلينگ » تو را فهميديم * « كاكس » را گاه عمل سنجيديم
كودتا كردن « فرمان » ديديم * آنچه رفتيم چو برگرديديم
لرد كرزن عصبانى شده است * داخل مرثيهخوانى شده است
هامش
( 1 ) . محمد فرخى يزدى در سال 1267 ش ، برابر با 1306 ق در يزد چشم به جهان گشود و علوم مقدماتى را در آن شهر فراگرفت . چون ذوق سرودن شعر داشت ، افكار انقلابى خود را به نظم درآورد . فرخى در اوايل مشروطيت و تشكيل حزب دموكرات ايران از دموكراتخواهان يزد گرديد و در نتيجه سرودن اشعار انقلابى ، حاكم يزد دستور داد دهان او را با نخ و سوزن بدوزند . وى در سال 1328 ق ، به تهران آمد و اشعار و مقالات خود را در جرايد منتشر مىكرد . فرخى در جنگ جهانى اول به بغداد و كربلا رفت و پس از آنكه مورد تعقيب انگليسيان قرار گرفت ازاينرو ، به ايران بازگشت .
فرخى به علت مخالفت با قرارداد 1919 سه ماه در زندان افتاد و پس از آزادى در سال 1300 ش روزنامه طوفان را منتشر كرد . فرخى در دوره هفتم مجلس شوراى ملى از سوى مردم يزد به مجلس شوراى ملى راه يافت ولى بعدها مجبور به مهاجرت به برلين آلمان گرديد و در سال 1312 به تهران بازگشت . سرانجام فرخى در 25 مهرماه 1318 ش ، به دستور رضا شاه در زندان كشته شد . ( ديوان فرخى يزدى ، مقدمه ) .
( 2 ) . جنبش ميرزا كوچك خان بنابر گزارشهاى سفارت انگليس ، ص 76 .