مؤسسه مطالعات تاريخ معاصر ايران ؛
مركز بررسى اسناد تاريخى ؛
مركز اسناد انقلاب اسلامى ؛
مركز اسناد وزارت امور خارجه ؛
مركز اسناد رياستجمهورى ؛
مركز اسناد مجلس شوراى اسلامى ؛
اسناد مجموعههاى خصوصى و . . . ؛
اسناد موجود در مجموعههاى اسنادى بريتانيا ، فرانسه ، امريكا و روسيه ( شوروى سابق ) و . . . ؛
كليه مطبوعات اعم از روزنامهها ، هفتهنامهها ، ماهنامهها ، فصلنامهها و سالنامهها ؛
كتب خاطرات و سفرنامههاى معتبر داخلى و خارجى .
از مراكز و منابع اطلاعاتى گوناگون به دلايل زير استفاده شده است ، زيرا :
الف ) برخى از مستندات و ضمايم بسيارى از اسناد در يك مركز يا منبع وجود نداشت .
ب ) براى تكميل كتاب ، گوياسازى متن ، نماياندن اتقان اسناد و زندگىنامه رجال و . . . لازم مىنمود .
در ابتدا سعى شد ، تمامى اسناد موجود بازخوانى و بر اساس اولويتهاى تاريخى ، اقتصادى ، فرهنگى و اجتماعى و موضوعى مرتب شود سپس با تكيه بر مجموعه اسناد مربوط به يك واقعه ، بازسازى خبرى صورت پذيرد . در جريان تحقيق ، مؤلف با مشكلاتى از قبيل كامل نبودن مجموعه اسناد دربارهء يك موضوع ، روبهرو بود به طوريكه ، گاه تلگراف يا نامهاى در مجموعه اسناد موجود بود ولى پاسخ تلگراف يا نامه مزبور در ميان آن مجموعه به چشم نمىخورد ؛ همين موضوع سبب مىشد كه نتوان از آن سند براى نوشتن يك خبر استفاده نمود . اگرچه در بعضى موارد ، اين قبيل نقايص با استفاده از اسناد موجود در ديگر مراكز اسنادى تكميل مىشد .
براى انجام اين تحقيق حجم گستردهاى از اسناد مطالعه شد تا اسناد حاوى ارزش خبرى براى وقايعنگارى ، به دست آيد .
از مشكلات عمده موجود در طول پژوهش ، عدم خدمترسانى مراكز اسنادى بود ، ازاينرو اسناد توسط مؤلف استنساخ مىشد و گاه بيش از دهها سند از اسناد يك پوشه يا پرونده نوشته مىشد تا از كم و كيف ماجرا به طور كامل اطلاع حاصل شده ، بتوان از آن مجموعه ، خبرى تهيه نمود . بعضى از اسناد نيز كه ارزش خبرى نداشت ولى حاوى مطالبى براى گوياسازى زندگى رجال و موضوعات و توضيح اخبار ديگر از آنها استفاده شده است .
اميد است اين اثر بتواند راهنما و راهگشاى محققين براى تكميل تحقيقات اطلاعاتشان باشد .
تجربه ثابت كرده كه فهرستهاى كامپيوترى و نمايههاى اسنادى در تمام مراكز اسنادى كامل نيست و منابع روزشمار مىتواند راهنماى خوبى براى آنها باشد . در طول اين تحقيق ، بسيار ديده شده كه اسنادى با موضوع خاص در پروندهاى نگهدارى مىشوند كه هيچ ارتباطى با موضوع آن پرونده ندارند .
روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى ) — صفحة مقدمه 15
مساهمون: حسن فراهانى
صمقدمه ١٥