Skip to main content

دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى ) — Page 231

Contributors:

P.231

بازگشت محمد على ميرزا به ايران

طوايف تركمن كه كمتر وقتى رؤساى مطلع و فهميده داشتند هيچوقت نسبت به نهضت مشروطه خوشبين نبودند و چون حكومت دموكراسى قبل از هرچيز احتياج به مردم فهيم دارد ، رژيم مشروطه در ميان طوايف تركمن تأثيرى نكرد و آنان همچنان در آرزوى محمد على ميرزا روزشمارى مىكردند و از شاه حكومت مشروطه كه فاقد اختيارات مطلقه بود ، دلخوش نداشتند و در اميد مراجعت محمد على - ميرزا چشم انتظار گشوده به قول شاعر در انتظار قطرهء باران نشسته بودند . محمد على ميرزا به‌زودى از طرز فكر و احساسات آنان مطلع شد و با فرستادن مكاتيب و مراسلات به رؤساى طوايف و دادن القاب به اين و آن‌جا پاى خود را در ميان قبايل وحشى تركمن باز نمود . محمد على ميرزا ، پس از حركت از ادسا و سفر به فرانسه كه در آنجا با ظل السلطان مذاكره كرد و از جانب وى مطمئن شد به خيال مراجعت به ايران افتاد و در وينه با وزيرمختار روس « دهارت و يك » كه يكى از خونخوارترين عناصر روس تزارى بود ملاقات كرده طلب كمك و مشورت نمود . وزيرمختار به وى و همراهانش گفت دولت روس به مناسبت وجود پروتوكل مشترك 1909 ، كه به شركت دولت انگليس امضا كرده ، نمىتواند به شما كمكى كند اما از طرف ايران راه باز است اگر به شما كمكى نكنيم ، اخلالى هم نخواهيم كرد . اما اگر اميدواريد كه موفق مىشويد بايد اقدام كنيد تا كامياب شويد : وقتى محمد على ميرزا و همراهانش از او توقع قرضه‌اى براى اين كار كردند سفير روس ، كه نمىخواست دخالت در امور داخلى ايران بكند ! ! جواب رد داد . اما به ايما و اشاره فهماند كه « اگر اسناد جواهراتى را كه محمد على ميرزا در بانك استقراضى روس در تهران گرو گذارده همراه داشته باشد مىتوان به اعتبار آن وجهى
دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى ) — Page 231 | عبد الحسين نوائى