صافى است كه كالسكه بىمانعى و خرجى با سهولت حركت نمايد و خط جاده را از طرفين تپهها ريگ رمل كه وضع آنها تغييرپذير است احاطه نموده ، پس از يك فرسنگ قريهء گز كه آب مختصرى دارد در يسار جاده است و پس از آن به فاصلهء يك فرسنگ و نيم قراء جعفر - آباد و گلستانه در كنار راه پديد شود . پس از آن به فاصله نيم فرسنگ آبانبارى در وسط راه ملاحظه نمود كه مسافرين را نافع است و در نزديكى كاشان در يسار جاده قريهء اسدآباد به نظر رسد و بعد در امتداد ديوار باره شهر كاشان بايد سير نمود تا يك فرسنگ و ربع و به قريهء فين عليا رسند و اينجا منزل اردوى مبارك است . شكار اين دشت و دامنهء فين از قرار مذكور خيلى كم است ، گاهى آهو صيد شود .
قريهء فين كه باغ مباركهء دولتى و چشمه معروف بىنظير در آن واقع است و داراى سيصد خانوار جمعيت و قريب دو هزار نفر تعداد آنها است و دو حمام و يك باب مسجد جامع عالى و سه باب دكان و سى و دو سنگ طاحونه و باغات مشجر مثمر است ، در سمت مغرب شهر كاشان در دامنهء هميانه كوه واقع شده . عمارات مباركه ديوانى كه نسبت به سنوات قبل تعميرى حاصل نموده با دو باب حمام و باغ سروستان كه تمام آب چشمه مزبور از جداول و انهار و حوضها و غيره در آن جارى است و نهايت صفا و خضارت و نظارت دارد .
زراعت اين قريه مختصر غله و تنباكو و پنبه و ترياك است ، صيفى ندارد ، باغات آن زياد و از هر قبيل ميوهء ممتاز و مرغوب در آن يافت شود .
كرم ابريشم در اينجا نيكو به عمل آيد .
كليه آب فين كه سيصد و هشت طاق است و قريب يازده سنگ به دهات خمسه جنب فين تقسيم شود ، نصف تمام خالصه بقيه اربابى است ، دو طاق آن به جهت حق الشرب باغ و مواجب باغبان و
دو سفرنامه از جنوب ايران ( فارسى ) — صفحة 221
مساهمون: سيد على آل داوود
ص٢٢١