يادداشت
نام اين رساله را روى نسخهء خطى « تاريخ منازل بخارا » نوشتهاند ولى در متن « تشريح كميّت منازل [ و ] مساحت از پيشاور تا بخارا و ديگر حقايق آن ديار تركستان » معرفى شده است .
مؤلف محمد فاضل ولد قاسم خان نام دارد . او در سال 1812 از طرف كمپانى انگريز و به دستور چارلز متكلف
Ch . Motcalf
و وليم موركرافت كه از رؤساى آن شركت بودهاند به سفر بخارا عازم مىشوند تا اطلاعاتى از راه و شهرها كسب كنند . در ابتدا عزت الله خان كه ملازم آن دستگاه بود در ماه آوريل 1812 مأمور مىشود . ولى چون به پيشاور مىرسد او را مأمور اتك مىكنند . پس اين مأموريت بر عهدهء محمد فاضل خان مذكور قرار مىگيرد . نامبرده پس از يك سال مراجعت مىكند و 9 آپريل 1813 به شاهجهان آباد باز مىگردد .
نوشته به فارسى معمولى رايج در هندوستان است و ناچار در متن بسيارى كلمات هندى و محلى است كه ناشناخته مانده است و آنها را در فهرست واژهها مشخص ساختهام .
عكس نسخهاى ازين سفرنامه را يكى از فضلاى هندوستان به من لطف كرده است . شرمندهام كه نام شريف ايشان را بر پشت آن اوراق ضبط نكردهام .