باب دوّم در بيان منصب هريك از امراء عظام كه لقب عاليجاه مخصوص ايشان است .
و آن بر يك مقدمه و پانزده فصل است .
مقدّمه در بيان تفصيل امراء
بايد دانست كه امراء ايران مطلقا بر دو نوع مىباشند :
( نوع ) اوّل : امراء غير درگاه معلى
كه ايشان را « امراء سرحد » مىنامند ، و اين نوع بر چهار قسم است :
- اوّل واليان .
- دوم بيگلربيگيان .
- سيّم خوانين .
- چهارم سلاطين .
امّا واليان در مرتبهء منصب و اعتبار زياده بر بيگلر بيگيان مىباشند ، و رتبهء بيگلر بيگيان [ 9 الف ] زياده بر خوانين . و در هر سرحدى كه بيگلربيگىنشين است جمعى كه در حوالى و اطراف مملكت او حاكم مىشوند تابع و قول بيگى بيگلربيگى همان سمتند . و به عرض بيگلربيگى معزول و منصوب مىگردند و به اين نسبت سلاطين هر سرحدى تابع خوانين همان سرحد مىباشند .
و والى در ممالك ايران چهار است كه اسامى هريك نظر به رتبه و اعتبار كه بيشتر از ديگرى است به ترتيب مذكور مىشود :
اوّل - عاليجاه والى عربستان به اعتبار سيادت و نجابت و زيادتى ايل و عشيرت از واليان ديگر بزرگتر و به حسب رتبه از همه پيشتر است . و محال عربستان بلا تعيين مبلغ و مقدار سواى دو هزار تومان كه حسب القبول واليان به سركار ديوان مىدادهاند ، و اكثر آن وجه به مواجب و مقرّرى مستحفظين قلعهء محسنيّه و اقوام و اقرباى ولات داده مىشده بلكه در ازمنهء اخرى مبلغ مذكور وفا به مقرّرى و مواجب والىزادهها ننموده از