منزل سوم - دشت ارژن « 1 » سه فرسخ است . قلعهء مختصرى دارد . هرچند كه راه صعب و سخت و ليكن بهتر از منازل پيش است . در كوههاى اطراف كبك و شكار فراوان و اكثر سالها در دامنهء كوهها شير ديده شده است . هواى آنجا سرد و كوهها جنگل مشحون از درخت بلوط و بن و كويچ است . و ليكن مثل جنگلهاى رشت و مازندران درهم و متراكم نيست . از هم متفرق ، و سوار به آسانى مىگذرد و حمل آذوقه مىبايد از دهات اطراف بشود .
منزل چهارم - ميان كوتل ، تا سر كوتل كه تقريبا يك فرسخ و نيم است راه صاف و هموار و عبور كالسكه به سهولت و آسانى خواهد بود و از كوتل تا كاروانسرا تقريبا سه فرسخ و راه سراشيب و بسيار صعب است . كاروانسراى مختصرى دارد كه اكنون رو به انهدام است و اگر امر و مقرر شود از ثلث مرحوم [ 2 الف ] حاجى قوام كه براى تعمير آن معين كرده است ساخته شود اسباب آسودگى قوافل و عابرين خواهد بود ، و الا بالمرّه خراب خواهد شد . كوهها جنگل و اشجار قوى از بلوط و بن و كويچ و شن دارد . شكار فراوان است و شير هم ديده شده است . حمل آذوقه بايد از دهات حولوحوش بشود .
آب در نهايت كمى و محل اردو خيلى تنگ است ، مگر اينكه اردو دو قسمت شده بعضى بدين منزل آمده و بعضى ديگر در دشت ارژن مانده روز بعد حركت كنند . هواى آن در نهايت اعتدال . آخر سردسير و اول گرمسير است .
منزل پنجم - پل آبگينه دو فرسخ است و راه نشيب زياد دارد . همهجا از سنگهاى تراشيده كه در زمان سلاطين كيان ساخته شده است . كوتل اول را كوتل پيرزن مىگويند و ثانى را كوتل هوشنگ كه معروف به كوتل دختر است . كوهها جنگل و مشحون از اشجار بلوط و بن و كنار است . هر سال كه در عقرب و قوس بارندگى شود صحرا در نهايت خضرت و طراوت و نرگس و رياحين بسيار و متراكم است . جناب امام جمعهء شيراز چند خانه از نى در آنجا ساخته و رعيت آورده زراعت ديمى مىكنند و مرحوم تيمور ميرزا صورت خود را [ 2 ب ] در كوه آنجا حجارى كرده است . هواى زمستان آنجا در كمال اعتدال و شكار آن درّاج است و درياچهء پريشان در كنار راه واقع و آب آن شيرين و ليكن ناگوار است و ماهى سرخرنگ به وزن دو من و سه من يافت مىشود . آذوقه براى ملتزمين ركاب ظفر انتساب هميونى روحى و روح العالمين فداه از
هامش
( 1 ) . ارژن و چوب چوپوق در اين جنگل فراوان و هوا در نهايت سردى است . ( حاشيه )