است ) ( 9 ) ( أَ فَلا يَعْلَمُ إِذا بُعْثِرَ ما فِي الْقُبُورِ ) : ( آيا نمىداند كه روزى از قبرها برانگيخته مىشوند ؟ ) ( 10 ) ( وَ حُصِّلَ ما فِي الصُّدُورِ ) : ( و آنچه در سينههاست همه پديدار مىشود ) ( 11 ) ( إِنَّ رَبَّهُمْ بِهِمْ يَوْمَئِذٍ لَخَبِيرٌ ) : ( محققا آن روز پروردگار بر كردارشان كاملا آگاه است ) در اين آيات از طبيعت بشر خبر مىدهد و مىفرمايد : انسان طبيعتش به گونهاى است كه به جهت پيروى از هواى نفس و دلدادگى به لذايذ دنيوى ، از شكر پروردگار غافل مىشود و دست به كفر انگيزى مىزند و انسان خودش به كفر انگيزى خود آگاه است و با اينكه مىداند اين كفران صفت ناپسندى است ، امّا باز هم ناسپاسى مىكند و نيز طبيعت انسان چنان است كه نسبت به دوستى مال بسيار بخيل و تنگ نظر است و شايد هم مىخواهد بفرمايد : حبّ خير فطرى انسان است ، در نتيجه فريفتهء زينت و مال دنيا مىشود و آنها را خير خود مىپندارد ، ولى اين شيفتگى ياد خدا را از دلش مىبرد و در مقام شكرگزارى بر نمىآيد . در اين آيات تعريضى نسبت به آن مردمى كه مسلمانان با آنان جهاد كردند وجود دارد ، چون آنها نعمت اسلام و هدايت را كفران كرده بودند . در ادامه مىفرمايد : آيا انسان نمىداند كه به خاطر اين كفر و ناسپاسى عقوبتهايى دارد كه به زودى به آن مىرسد و با آن جزا داده مىشود ؟ و وقتى آنچه بدن در قبرهاست از قبرها بيرون آورده مىشود و اسرار و نهفتههاى باطنى انسانها بر ملا مىگردد و آشكار مىشود كه در باطن كافرند يا مؤمن ؟ مطيعند يا عاصى ؟ در آن هنگام خداوند به وضع و حال ايشان آگاهى دارد و بر اساس باطنشان آنها را جزا مىدهد ، همچنانكه فرمود ، ( يَوْمَ تُبْلَى السَّرائِرُ « 1 » روز قيامت روزيست كه باطنها آشكار مىشود )
ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى )ج ۴ — صفحه 803
پدیدآورندگان: فاطمه مشايخ
ص۸۰۳
پاورقی
( 1 ) . سورهء طارق ، آيه 9 .