را يارى كنند و اينان سپاه احضار شده آنهايند )
مىفرمايد مشركين معبودهايى شامل بتها و سنگ و چوب يا افرادى از بشر و رؤساى قوم را به غير خداى يكتا ، معبود خود گرفتهاند تا به خيال خود از سخط و ناخشنودى آنها ايمن شده و به واسطهء شفاعت آنها به نفع و خيرى برسند و آن معبودها ، ايشان را يارى كنند ، امّا آن آلهه قادر بر يارى اين مشركين نيستند ، چون مالك هيچ خير و شرّى نمىباشند ولى مشركين لشكريان آلههها بوده و پيرو آنها و مطيع ايشان گشتند لذا در قيامت كه آلهه براى جزا احضار مىشوند اين مشركين نيز كه پيرو آنها بودند ، احضار خواهند شد ، تا بواسطهء اعمالشان محاسبه و مجازات شوند .
لذا كسانى كه از افراد طاغى و ستمگر پيروى و اطاعت محض مىكنند در بتپرستى فرقى با مشركين ندارند و شريك آنها مىباشند چون همانطور كه آنها مطيع بتها بوده و در برابرشان خضوع داشتند اينها نيز همين اعمال را درباره طاغوتها به انجام مىرسانند .
( 76 )
( فَلا يَحْزُنْكَ قَوْلُهُمْ إِنَّا نَعْلَمُ ما يُسِرُّونَ وَ ما يُعْلِنُونَ )
: ( پس گفتار آنها تو را اندوهگين نكند ، بدرستى كه ما آنچه را مخفى كرده يا آشكار نمايند ، مىدانيم )
( 77 )
( أَ وَ لَمْ يَرَ الْإِنْسانُ أَنَّا خَلَقْناهُ مِنْ نُطْفَةٍ فَإِذا هُوَ خَصِيمٌ مُبِينٌ )
: ( آيا انسان نمىبيند كه ما او را از نطفهاى آفريدهايم ؟ پس ناگهان دشمنى آشكار است ؟ )
( 78 )
( وَ ضَرَبَ لَنا مَثَلًا وَ نَسِيَ خَلْقَهُ قالَ مَنْ يُحْيِ الْعِظامَ وَ هِيَ رَمِيمٌ )
: ( و براى ما مثالى زده و خلقت ابتدايى خود را فراموش كرده و مىگويد : چه كسى اين استخوانهاى پوسيده را با اين كه فرسوده شده ، زنده مىكند ؟ ) « 1 »
( 79 )
( قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِي أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِكُلِّ خَلْقٍ عَلِيمٌ )
: ( بگو همان خدايى كه بار اوّل آن را بدون الگو ايجاد كرده دوباره زندهاش مىسازد و او به همهء مخلوقات داناست )
( 80 )
( الَّذِي جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ ناراً فَإِذا أَنْتُمْ مِنْهُ تُوقِدُونَ )
: ( همان خدايى كه براى شما از درخت سبز آتش پديد آورد ، پس شما از آن آتش مىافروزيد )
خطاب به رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم مىفرمايد تو از شرك اينها و برگزيدن آلهه به طمع
هامش
( 1 ) . در روايات بسيار نقل شده كه گويندهء اين مثل عاص بن وائل يا عبد اللّه بن ابى بوده است .