معانى را مىآرايند و با تخيّلات آن را تزيين مىكنند و كلام خود را مطابق الحان موسيقى در مىآورند ، تا به نظر دلپسندتر برسد و شنونده بهتر آنها را بپذيرد لذا شعر گفتن شايسته و در خور پيامبر نيست و قرآن چيزى نيست به جز موعظه و تذكّرى خواندنى و آشكار . و دليل نزول قرآن آن است كه افراد بصير و زنده دل را انذار كند تا حق را تعقّل كرده و بشنوند و افراد كافر و مكّذب نيز كلمهء عذاب در حقّشان ظهور بيابد ، يعنى در اثر تكذيب و انكار آيات حق مستحقّ عذاب شوند و مصاديق قول حقّ الهى قرار بگيرند . ( 71 ) ( أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّا خَلَقْنا لَهُمْ مِمَّا عَمِلَتْ أَيْدِينا أَنْعاماً فَهُمْ لَها مالِكُونَ ) : ( آيا نمىبينند كه براى آنها به دست قدرت خود حيواناتى آفريدهايم كه مالك آن هستند ؟ ) ( 72 ) ( وَ ذَلَّلْناها لَهُمْ فَمِنْها رَكُوبُهُمْ وَ مِنْها يَأْكُلُونَ ) : ( و آنها را برايشان رام كردهايم كه هم بر آن سوار مىشوند و هم از آن مىخورند ) ( 73 ) ( وَ لَهُمْ فِيها مَنافِعُ وَ مَشارِبُ أَ فَلا يَشْكُرُونَ ) : ( و برايشان در آن حيوانات سودها و نوشيدنيهاست ، پس چرا سپاس نمىگزارند ) در اين آيات يكى ديگر از دلايل توحيد ربوبى و تدبير عالم انسانى را تذكّر مىدهد . مىفرمايد : چهارپايان از مخلوقاتى هستند كه خلقتشان مختصّ به خداست و كسى در امر خلقت با او مشاركت ندارد و مىفرمايد : ما چهارپايان را به خاطر انسان خلق كردهايم و به او اختصاص دارند و اين اختصاص به مالكيّت منجر مىشود ، چون ملك اعتبارى در اجتماع از فروع اختصاص است . در ادامه مىفرمايد : اين چهارپايان را رام و مسخّر انسان قرار دادهايم بطوريكه هم بعنوان مركب از آنها استفاده مىكند و هم از گوشت آنها ارتزاق مىنمايد و نيز از پوست و موى آنها بهره برده و از شير آنها مىنوشد ، پس چرا با وجود چنين تدبير كامل و نعمتهاى فراوان باز هم پروردگار را سپاس نمىگزارد و او را عبادت نمىكند ؟ ( 74 ) ( وَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ آلِهَةً لَعَلَّهُمْ يُنْصَرُونَ ) : ( غير از خدا ، خدايانى برگزيدهاند تا شايد يارى شوند ) ( 75 ) ( لا يَسْتَطِيعُونَ نَصْرَهُمْ وَ هُمْ لَهُمْ جُنْدٌ مُحْضَرُونَ ) : ( آن معبودها نمىتوانند اينها
ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى )ج ٤ — صفحة 76
مساهمون: فاطمه مشايخ
ص٧٦