و اينكه پروردگار را با نام اعلى ياد كرد ، به جهت اشاره به بلندى و قهر و چيرگى پروردگار بر مخلوقات است ، چون او از هر بلند مرتبه و قاهرى ، والاتر و قهّارتر است ، در ادامه مىفرمايد : همان پروردگارى كه همهء موجودات را از كتم عدم ايجاد كرد و اجزاى آنها را گردآورى نمود و سپس هر جزء را در جاى مناسب خود قرار داد ، همان پروردگارى كه آنچه را آفريده با اندازهء مخصوص و حدود معيّن خلق كرده ، هم در مرحله ذات و هم در مرحله صفات و افعال و نيز آن مخلوق را به جهازى مجهّز نموده كه بوسيله آن بسوى هدف مقدّر شدهء خود ، هدايت مىشود ، پس هر موجودى به هدايت تكوينى در سير تكامل خود به پيش مىرود ، همچنانكه فرمود :
( لِكُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيها
« 1 » براى هر يك هدفيست كه بدان سو روانند ) .
در ادامه مىفرمايد : همان پروردگارى كه چراگاه و مرتع را از زمين مىروياند تا چهارپايان از آن استفاده كنند و سپس در چرخهء حيات آن را به صورت خاشاكى خشك و سياه در مىآورد و اين آيات همه نمونههايى از تدبير ربوبى و دلائلى بر توحيد ربوبيّت است .
( 6 )
( سَنُقْرِئُكَ فَلا تَنْسى )
: ( به زودى آنقدر قرآن را بر تو مىخوانيم كه ديگر آن را فراموش نكنى )
( 7 )
( إِلَّا ما شاءَ اللَّهُ إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ وَ ما يَخْفى )
: ( البتّه به اذن ما ، و گرنه هر چه را خدا بخواهد از ياد مىبرى ، همانا خدا داناى به آشكار و نهان است ؟ )
( 8 )
( وَ نُيَسِّرُكَ لِلْيُسْرى )
: ( و ما بر سر هر دو راهى تو را به سوى راه آسانتر سوق مىدهيم و به هدايت فطرى به تو راه درست را الهام مىكنيم )
( 9 )
( فَذَكِّرْ إِنْ نَفَعَتِ الذِّكْرى )
: ( پس تو تذكّر بده ، البته اگر تذكّر مفيد باشد )
( 10 )
( سَيَذَّكَّرُ مَنْ يَخْشى )
: ( به زودى آنها كه از خدا خشيت دارند متذكّر مىشوند )
( 11 )
( وَ يَتَجَنَّبُهَا الْأَشْقَى )
: ( ولى بدبختترين افراد از آن اعراض مىكنند )
( 12 )
( الَّذِي يَصْلَى النَّارَ الْكُبْرى )
: ( همان كسانى كه در آتش عظيم دوزخ خواهند سوخت )
هامش
( 1 ) . سورهء بقره ، آيه 148 .