شدند پنداشتند كه آنها را با كسانى كه ايمان آورده و عمل شايسته كردند برابر قرار مىدهيم و مرگ و زندگيشان يكسان است ؟ ! ) ( 60 ) ( أَ لَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يا بَنِي آدَمَ أَنْ لا تَعْبُدُوا الشَّيْطانَ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ ) : ( آيا با شما عهد نبستيم و نگفتيم كه اى بنى آدم از شيطان اطاعت نكنيد كه او براى شما دشمنى آشكار است ؟ ) ( 61 ) ( وَ أَنِ اعْبُدُونِي هذا صِراطٌ مُسْتَقِيمٌ ) : ( و اينكه فقط مرا بپرستيد كه صراط مستقيم همين است ؟ ) ( 62 ) ( وَ لَقَدْ أَضَلَّ مِنْكُمْ جِبِلًّا كَثِيراً أَ فَلَمْ تَكُونُوا تَعْقِلُونَ ) : ( و به تحقيق شيطان گروههاى بسيارى از شما را گمراه كرد آيا باز هم تفكر نمىكنيد ؟ ) خداوند خطاب به همه افراد بشر مىفرمايد : آيا به شما سفارش نكردم كه شيطان را عبادت نكنيد و از او در وسوسههايش اطاعت ننماييد چون او دشمن آشكار شماست ؟ همچنانكه بارها در قرآن كريم شيطان را دشمن آشكار ناميد و مردم را از اطاعت او منع كرد ( يا بَنِي آدَمَ لا يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطانُ كَما أَخْرَجَ أَبَوَيْكُمْ مِنَ الْجَنَّةِ « 1 » اى فرزندان آدم شيطان شما را نفريبد ، چنانچه پدر و مادرتان را با فريب از بهشت بيرون راند ) و اين همان عهد و سفارش الهى است و خود شيطان دشمنى خود را با آدم و ذريّه او از همان روز اوّل اعلام كرد و گفت ( قالَ أَ رَأَيْتَكَ هذَا الَّذِي كَرَّمْتَ عَلَيَّ لَئِنْ أَخَّرْتَنِ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ لَأَحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَهُ إِلَّا قَلِيلًا « 2 » بگو بدانم آيا اين است كه تو او را بر من برترى دادهاى ؟ اگر به من تا روز قيامت مهلت دهى ، فرزندان او را به جز عدّه اندكى ، مهار خواهم كرد ) و در اعتقادات شيخ صدوق نقل شده كه هر كس به سخن گويندهاى گوش كند و آن را بپذيرد و اطاعت كند همانا او را عبادت و اطاعت كرده ، پس اگر گوينده از خدا بگويد شنونده خدا را عبادت كرده و اگر از شيطان بگويد ، شنونده بندهء شيطان شده است . و در ادامهء سفارش الهى مىفرمايد آيا سفارش نكردم كه از من اطاعت كرده و مرا
ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى )ج ۴ — صفحه 73
پدیدآورندگان: فاطمه مشايخ
ص۷۳
پاورقی
( 1 ) . سورهء اعراف ، آيه 27 .
( 2 ) . سورهء اسراء ، آيه 62 .