( 12 ) ( إِلى رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ ) : ( آن روز جز درگاه پروردگارت هيچ آرامگاهى نيست ، بلكه محل استقرار فقط درگاه خداست ) ( 13 ) ( يُنَبَّؤُا الْإِنْسانُ يَوْمَئِذٍ بِما قَدَّمَ وَ أَخَّرَ ) : ( آن روز آدمى به هر نيك و بدى كه مقدّم و مؤخّر كرده خبر داده مىشود ) ( 14 ) ( بَلِ الْإِنْسانُ عَلى نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ ) : ( بلكه انسان خود بر نفس خويش بصيرت دارد و آگاهست ) ( 15 ) ( وَ لَوْ أَلْقى مَعاذِيرَهُ ) : ( هر چند كه عذر و بهانهء خود را بيفكند ) در توصيف قيامت و بيان نشانههاى آن مىفرمايد : آن روز ديدهها از تحيّر و دهشت خيره مىماند و ماه بىنور مىشود و ماه و خورشيد جمع مىگردند . آنوقت انسان از شدّت هراس و بيچارگى مىگويد : كجاست گريزگاه ؟ و با وجود اينكه سلطنت الهى ظهور يافته و هر انسانى مىداند كه پناهگاهى جز خدا نيست ، از باب ظهور ملكات نفسانى همانطور كه در دنيا همواره دنبال راه فرار و نجات از مهلكه بود در آخرت نيز بدنبال راه فرار مىگردد . سپس خداوند خطاب به رسول خود مىفرمايد : نه هرگز پناهگاه و ملجائى نيست و تنها پناهگاه و محلّ استقرار ، درگاه پروردگار توست و جز او ، پناهگاه و مستقرّى كه از آنها دفاع كند وجود ندارد ، شايد هم مراد اين باشد كه زمام امر در سعادت يا شقاوت انسان به دست خداست و تنها حكم خدا در آنها نافذ است . در آن روز انسان به خوبيها و بديهايى كه در ابتداى عمر و نيز خوبيها و بديهايى كه در اواخر عمر مرتكب شده ، آگاهى داده مىشود و يا از همه اعمالى كه در طول عمرش كرده و آثار خير يا شرّى كه پس از او از اعمالش در بين مردم باقى مانده ، خبردار مىگردد و نه تنها خبر داده مىشود ، بلكه او داراى ادراك و بصيرت نفسانى است و خود را بهتر از هر كس مىشناسد ، اگر چه كه عذرها و بهانههايى مىآورد و از خود دفاع مىكند و پردههايى بر چشم بصيرت خود مىافكند تا عذاب را از خود باز گرداند . ( 16 ) ( لا تُحَرِّكْ بِهِ لِسانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ ) : ( با شتاب و عجله زبان به قرائت قرآن مگشاى )
ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى )ج ۴ — صفحه 681
پدیدآورندگان: فاطمه مشايخ
ص۶۸۱