( 31 ) ( أَ لَمْ يَرَوْا كَمْ أَهْلَكْنا قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ أَنَّهُمْ إِلَيْهِمْ لا يَرْجِعُونَ ) : ( آيا نديدند چقدر از اقوام گذشته را كه قبل از اينها بودند هلاك كرديم و ديگر به سوى اينها بازنمىگردند ) ( 32 ) ( وَ إِنْ كُلٌّ لَمَّا جَمِيعٌ لَدَيْنا مُحْضَرُونَ ) : ( با اينكه جز اين نيست كه همگى آنها نزد ما حاضر خواهند شد ) مىفرمايد : اى حسرت و ندامت بر بندگان من كه هرگاه رسولى به نزدشان آمد به جاى پذيرش دعوت او به استهزاء وى پرداختند و چه حسرتى بالاتر از اينكه بندهاى دعوت مولاى خود را رد كند ، چون ردّ دعوت مولا از سوى بنده شنيعتر از ردّ دعوت ديگران ( كه خواه ما فوق و برتر از او باشند يا نباشند ) و سرپيچى از خيرخواهى و نصيحت سايرين است . سپس در مقام توبيخ و ملامت مىفرمايد : آيا از بسيارى هلاك شدگان در امّتهاى سابق عبرت نمىگيرند ؛ كه چگونه به مؤاخذه و عذاب الهى گرفتار شدند و ديگر به عيش و نوش دنيوى بازنمىگردند ؟ و جز اين نيست كه همه آنها دسته جمعى در روز قيامت براى حساب و جزا در نزد ما حاضر خواهند شد . « 1 »
[ آيهء ( 47 - 33 ) بيان نشانههايى كه بر تدبير ربوبى دلالت مىكنند ]
( 33 ) ( وَ آيَةٌ لَهُمُ الْأَرْضُ الْمَيْتَةُ أَحْيَيْناها وَ أَخْرَجْنا مِنْها حَبًّا فَمِنْهُ يَأْكُلُونَ ) : ( و زمين مرده براى ايشان آيتى است كه زندهاش كرديم و دانه را از آن بيرون آورديم كه شما از آن مىخوريد ) ( 34 ) ( وَ جَعَلْنا فِيها جَنَّاتٍ مِنْ نَخِيلٍ وَ أَعْنابٍ وَ فَجَّرْنا فِيها مِنَ الْعُيُونِ ) : ( و در آن باغهايى از خرما و انگور قرار داديم و چشمهها روان ساختيم . ) ( 35 ) ( لِيَأْكُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ وَ ما عَمِلَتْهُ أَيْدِيهِمْ أَ فَلا يَشْكُرُونَ ) : ( تا مردم از ثمرهء آن كه كار آنها نيست برخوردار شوند ، آيا باز هم شكرگزارى نمىكنند ؟ )