در بدن انسان به صورت نطفه در مىآيد و سپس نطفه در رحم مادر به صورت جنين در آمده و بوسيلهء همان مواد زمينى تغذيه مىشود و حقيقت نبات هم همين است . در ادامه مىفرمايد : سپس شما را به زمين بازگردانيده و مجددا به صورتى عجيب شما را از زمين بيرون مىآورد ، يعنى خداست كه شما را مىميراند و در قبر مىكند و روز قيامت براى حساب و جزا از قبر بيرونتان مىآورد ، همچنانكه در جاى ديگر فرمود : ( فِيها تَحْيَوْنَ وَ فِيها تَمُوتُونَ وَ مِنْها تُخْرَجُونَ « 1 » در زمين زنده مىشويد و در آن مىميريد و از آن خارج مىشويد ) در ادامه فرمود : خداست كه زمين را مثل فرشى برايتان گسترده كرده تا بتوانيد به آسانى در آن سير كنيد و از ناحيهاى به ناحيهء ديگر برويد و از دشتها و درّهها عبور نماييد . ( 21 ) ( قالَ نُوحٌ رَبِّ إِنَّهُمْ عَصَوْنِي وَ اتَّبَعُوا مَنْ لَمْ يَزِدْهُ مالُهُ وَ وَلَدُهُ إِلَّا خَساراً ) : ( نوح گفت : پروردگارا اينها مرا نافرمانى كردند و فرمان كسانى را بردند كه مال و اولاد جز خسارت برايشان به ارمغان نياورد ) ( 22 ) ( وَ مَكَرُوا مَكْراً كُبَّاراً ) : ( و نيرنگى بزرگ نمودند ) ( 23 ) ( وَ قالُوا لا تَذَرُنَّ آلِهَتَكُمْ وَ لا تَذَرُنَّ وَدًّا وَ لا سُواعاً وَ لا يَغُوثَ وَ يَعُوقَ وَ نَسْراً ) : ( و گفتند : آلههء خود را ترك نكنيد ، مخصوصا بت ودّ و سواع و يغوث و يعوق و نسر را رها نكنيد ) ( 24 ) ( وَ قَدْ أَضَلُّوا كَثِيراً وَ لا تَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلَّا ضَلالًا ) : ( و آنها گروه بسيارى را گمراه كردند ، خداوندا ستمگران را جز گمراهى بيشتر جزا مده ) در اينجا نوح پس از ذكر احتجاجات عديده و عدم اخذ نتيجه ، مجددا خطاب را متوجّه پروردگار كرده و در مقام شكايت از قوم خود عرضه مىدارد : خدايا اين مردم از من نافرمانى مىكنند و پيرو بزرگان و توانگران قوم خود هستند كه مال و فرزندشان ( به جاى افزوده شدن شكر ) جز زيادتر شدن كفر ثمرهاى برايشان نداشته و بنابراين مستوجب
ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى )ج ۴ — صفحه 648
پدیدآورندگان: فاطمه مشايخ
ص۶۴۸
پاورقی
( 1 ) . سورهء اعراف ، آيه 25 .