مىدانند كه ما ايشان را از نطفه و آبى پست خلق كردهايم ، بنابراين براى ما آسانست كه اينها را از بين برده و قومى ديگر بجاى آنها خلق كنيم كه بهتر از ايشان و مؤمن باشند و چيزى از احكام خدا را ردّ نكنند و هيچ كس نمىتواند بر قضاء و قدر ما سبقت بگيرد و ما را به عجز آورد ، تا اين كفّار هم طمع كنند كه بتوانند اين عمل را انجام دهند و قضا و قدر ما را نقض كرده و با حالت كفر داخل در بهشت شوند ، چون ما اينچنين مقدّر كردهايم كه كافر هرگز وارد بهشت نگردد . ( 40 ) ( فَلا أُقْسِمُ بِرَبِّ الْمَشارِقِ وَ الْمَغارِبِ إِنَّا لَقادِرُونَ ) : ( پس نه ! سوگند به پروردگار همه مشرقها و مغربها كه ما قادريم ) ( 41 ) ( عَلى أَنْ نُبَدِّلَ خَيْراً مِنْهُمْ وَ ما نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ ) : ( بر اينكه اينان را منقرض كرده و به جاى آنها خلقى بهتر بيافرينم و ما هرگز سبقت گرفته نمىشويم ) ( 42 ) ( فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَ يَلْعَبُوا حَتَّى يُلاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ ) : ( پس آنها را رها كن تا در جهل و كفر فرو روند و سرگرم باشند تا ناگهان روزى را كه وعده داده شدهاند ملاقات كنند ) ( 43 ) ( يَوْمَ يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْداثِ سِراعاً كَأَنَّهُمْ إِلى نُصُبٍ يُوفِضُونَ ) : ( روزى كه به سرعت از قبرها بيرون مىآيند و همه به سرعت به سوى يك نقطه به راه مىافتند ، گويا به سوى علامتى روان مىشوند ) ( 44 ) ( خاشِعَةً أَبْصارُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ذلِكَ الْيَوْمُ الَّذِي كانُوا يُوعَدُونَ ) : ( امّا در حالتى كه چشمهايشان از شدّت شرمندگى به پايين افتاده و ذلّت از سراپايشان مىبارد ، اين است همان روزى كه وعده داده شده بودند ) مراد از مشارق و مغارب ، مشرق و مغرب خورشيد است كه هيچ روزى از مشرق روز قبل طلوع نمىكند و در مغرب همانروز نيز غروب نمىنمايد ، مگر در سال آينده در همان روز و همان ماه ( در اين صورت اين معنا اشارتى به كروى بودن زمين دارد ) شايد هم مراد از مشارق و مغارب ، مشرقهاى همه ستارگان و مغربهاى آنها باشد . به هر جهت مىفرمايد هر چند كه احتياجى به قسم نيست ، امّا سوگند مىخورم به
ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى )ج ۴ — صفحه 641
پدیدآورندگان: فاطمه مشايخ
ص۶۴۱