ميوهء باغ را بچينند ) ( 18 ) ( وَ لا يَسْتَثْنُونَ ) : ( بدون اينكه انشاء اللّه بگويند و يا سهم فقرا را استثناء كنند ) ( 19 ) ( فَطافَ عَلَيْها طائِفٌ مِنْ رَبِّكَ وَ هُمْ نائِمُونَ ) : ( در نتيجه بلايى فراگير از جانب پروردگارت باغ را دور زد ، در حالى كه آنها خواب بودند ) ( 20 ) ( فَأَصْبَحَتْ كَالصَّرِيمِ ) : ( در نتيجه باغ سوخت و چون شب سياه شد ) ( بلاء ) يعنى امتحان و پيش آوردن مصيبت ( صرم ) يعنى چيدن ميوه از درخت و كلمهء ( استثناء ) يعنى مستثنى و جدا كردن بعضى از افراد از يك كلّ و نيز به معناى گفتن كلمه ( ان شاء اللّه ) مىباشد . ( طائف عذاب ) آن عذابى است كه در شب رخ دهد و ( صريم ) يعنى درختى كه ميوهاش چيده شده ، از اين آيه تا هفده آيه ، تكذيبگران رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم را تهديد مىكند و تشبيهى كه در اينجا آمده كنايه از اين است كه اين مكذّبان هم به طور قطع عذاب خواهند شد ، امّا ماجراى صاحبان باغ ، ظاهرا ايشان مردمى اهل يمن بودهاند كه در آنجا باغى داشتهاند و مطابق روايت پدر اين افراد فردى بسيار منصف و اهل انفاق بوده كه هميشه هنگام ميوهچينى سهم فقراء را كنار مىگذاشته ، امّا پس از مرگ او ، فرزندانش كه پنج پسر بودند قرار گذاشتند ميوه باغ را بچينند ، امّا به احدى از فقراء چيزى از ميوهها ندهند و يا به جهت اتكاء و اعتمادى كه به نفس خودشان داشتند ، انشاء اللّه نگفتند ، و فقط به طور قطع گفتند : فردا ميوهها را مىچينم ، پس بلايى فراگير از جانب پروردگار شبانه آن باغ را احاطه نمود ، در حالى كه آن پسران در خواب بودند و آنوقت باغ مانند درختى شد كه ميوهاش را چيده باشند و يا در اثر آتشى كه خدا بسوى آن فرستاد ، مانند شب تار سياه شد و سوخت . ( 21 ) ( فَتَنادَوْا مُصْبِحِينَ ) : ( صبح زود ، قبل از بيدار شدن فقرا ، يكديگر را صدا زدند ) ( 22 ) ( أَنِ اغْدُوا عَلى حَرْثِكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صارِمِينَ ) : ( كه اگر قصد چيدن ميوهها را داريد بامداد بسوى زراعت خود برويد ) ( 23 ) ( فَانْطَلَقُوا وَ هُمْ يَتَخافَتُونَ ) : ( اين را آهسته مىگفتند و پنهانى بسوى باغ روانه شدند )
ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى )ج ۴ — صفحه 612
پدیدآورندگان: فاطمه مشايخ
ص۶۱۲