مقتضاى حكمت خارج باشد نمىبينى و تدبير الهى در سراسر جهان زنجيروار به هم متصّل است و موجودات با يكديگر در ارتباطند ، مانند كفّههاى يك ترازو و در عين اختلاف در بدست آمدن غرض خالق خود اتفّاق دارند و خداوند هر موجودى را به گونهاى آفريده كه بتواند به آن هدفى كه برايش خلق شده برسد و يك موجود مانع از فوت غرض ديگرى نگردد .
و اگر خداى تعالى را با نام رحمان ياد كرد ، به جهت آنست كه سراسر خلقت نشأت گرفته از رحمت عام اوست ، به هر جهت مىفرمايد ، تو در سراسر جهان هيچ تفاوتى نمىبينى و اگر باز هم با دقّت نظر كنى خواهى ديد كه هيچ اختلال و بىنظمى در عالم خلقت وجود ندارد و اگر دوباره و چند باره هم برگردى و نظر كنى ، فقط نظرت خسته مىشود و از كار مىافتد و هيچ تفاوت و اختلالى نخواهى ديد ، لذا نظام جارى در عالم ، نظامى واحد و متصّل و مرتبط است .
( 5 )
( وَ لَقَدْ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ وَ جَعَلْناها رُجُوماً لِلشَّياطِينِ وَ أَعْتَدْنا لَهُمْ عَذابَ السَّعِيرِ )
: ( و به تحقيق ما آسمان دنيا را با چراغهايى آراستيم و آنها را وسيلهء راندن شيطانها قرار داديم و براى آن شياطين عذاب دردناك آتش را مهيّا كردهايم )
مىفرمايد : ما آسمان دنيا را با زينت كواكب ( اعم از سيّارات و ستارهها ) آراستهايم و نيز شياطينى را كه به قصد استراق سمع و شنيدن اخبار غيبى به حريم ملكوت نزديك مىشوند ، بوسيلهء شهابها ( تكههاى جدا شده از ستارگان ) مىرانيم و براى شياطين كه اشرار جنيّان هستند عذاب آتش فروزان دوزخ را مهيّا نمودهايم .
( 6 )
( وَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ عَذابُ جَهَنَّمَ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ )
: ( و براى كسانى كه كفر ورزيدند عذاب جهنم را آماده كرديم كه چه بد بازگشتگاهى است )
( 7 )
( إِذا أُلْقُوا فِيها سَمِعُوا لَها شَهِيقاً وَ هِيَ تَفُورُ )
: ( زمانى كه در آتش افكنده مىشوند صداى مهيب آن را مىشنوند و آن در حالت فوران ايشان را به درون خود مىكشد )
( 8 )
( تَكادُ تَمَيَّزُ مِنَ الْغَيْظِ كُلَّما أُلْقِيَ فِيها فَوْجٌ سَأَلَهُمْ خَزَنَتُها أَ لَمْ يَأْتِكُمْ نَذِيرٌ )
: ( گويا از شدّت غضب مىخواهد متلاشى شود ، هر زمان كه گروهى داخل آن مىشوند ، خازنان