يا محلّى كه براى فسق و نافرمانى خدا بنا نهاده باشد و نيز فرزند انسان كه پس از او به خير يا شر عمل مىكند ، همه از جمله آثاريست كه انسان از خود بجا مىگذارد و خداوند آن را در قيامت محاسبه مىنمايد . و مراد از ( احصاء ما قدّموا ) نوشتن آثار و ثبت آن در صحيفهء اعمال و ضبطش در آن به وسيله ملائكه نويسندهء اعمال است كه اين كتابت غير از نوشتن اعمال و شمردن آن در ( امام مبين ) يا لوح محفوظ مىباشد . چون قرآن كريم از وجود سه كتاب خبر مىدهد يكى همان لوح محفوظ است كه تمامى موجودات و آثار آنها در آن ثبت شده « 1 » و يكى كتاب خاص امّتهاست « 2 » كه اعمال آنها در آن ضبط مىگردد و ديگرى كتاب خاص هر فرد بشر است كه اعمال او را احصاء مىكند « 3 » . به هر حال در اينجا مراد از ( امام مبين ) « 4 » لوح محفوظ است كه از دگرگونى و تغيير محفوظ بوده و مشتمل بر تمام جزئياتى است كه خداوند حكم و قضاى آن در خلق خود رانده است و اين قضاها مقتداى خلق بوده و مردم تابع آنها هستند و نامهء اعمال هم از آن استنساخ مىشود همچنانكه در سوره جاثيه مىفرمايد : ( هذا كِتابُنا يَنْطِقُ عَلَيْكُمْ بِالْحَقِّ إِنَّا كُنَّا نَسْتَنْسِخُ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ « 5 » اين است كتاب ما كه عليه شما به حق سخن مىگويد و به درستى ما آنچه شما مىكرديد نسخهبردارى مىنموديم . )
[ آيهء ( 32 - 13 ) ماجراى رسولانى كه به شهر انطاكيه فرستاده شدند و آنها را تكذيب نمودند و بيان حجتهاى مؤمن آل يس بر عليه مردم كافر ]
( 13 ) ( وَ اضْرِبْ لَهُمْ مَثَلًا أَصْحابَ الْقَرْيَةِ إِذْ جاءَهَا الْمُرْسَلُونَ ) : ( مردم قريه را برايشان مثل بياور كه فرستادگان خدا به سوى آنان آمدند ) ( 14 ) ( إِذْ أَرْسَلْنا إِلَيْهِمُ اثْنَيْنِ فَكَذَّبُوهُما فَعَزَّزْنا بِثالِثٍ فَقالُوا إِنَّا إِلَيْكُمْ مُرْسَلُونَ ) : ( آن زمانيكه كه ما دو نفر از رسولان خود را بسويشان فرستاديم و آن دو را تكذيب