سوره حشر
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
غرض سوره : قصهء تبعيد يهود بنى نضير به جهت نقض عهدى كه با مسلمين بسته بودند و بيان چگونگى آمادگى براى ديدار جمال الهى و نيل به لقاء اللّه .
( 1 )
( سَبَّحَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ )
: ( هر چه در آسمانها و زمين است خدا را تسبيح مىگويد و او عزيز و حكيم است )
اين سوره با همان مضمونى كه آغاز شده ، ختم مىشود و آن مسأله تسبيح موجودات براى ذات حقّ است ، يعنى همه آنها به زبان حال و قال و با وجود ناقص و ممكن خود ، فرياد تسبيح سر دادهاند و خالق خود را از هر عيب و نقص و عدمى منزّه مىدارند و در اين مطلب اشارت و كنايهاى به خيانت يهود و نقض عهدشان وجود دارد و مىخواهد بفهماند اين گونه مكرها و نقض پيمانها بر دامن كبرياى خدا گردى نمىنشاند و اينكه خدا را با دو نام عزيز و حكيم ياد كرد براى آنست كه اشاره كند نابودى همه اقوام سركش و مكذّب نظير همين يهود ، در نتيجه عزّت الهى است كه هرگز مغلوب نمىشود و نيز به جهت حكمت اوست ، چون خدا همهء افعالش مطابق مصلحت و در كمال اتقان است .
( 2 )
( هُوَ الَّذِي أَخْرَجَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ مِنْ دِيارِهِمْ لِأَوَّلِ الْحَشْرِ ما ظَنَنْتُمْ أَنْ يَخْرُجُوا وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ مانِعَتُهُمْ حُصُونُهُمْ مِنَ اللَّهِ فَأَتاهُمُ اللَّهُ مِنْ حَيْثُ لَمْ