آسمان ، و در نتيجه به معبود موسى اطلاع بيابم و من براستى او را دروغگو مىپندارم . و اينچنين اعمال زشت فرعون در نظرش زيبا جلوه كرده و او را از راه باز داشته بود و نقشه فرعون جز به هلاكت او منجر نشد ) در اينجا ماجراى فرعون را به عنوان نمونهاى از افراد مسرف و مرتاب و متكبّر و جبّار ، بازگو مىكند . كه او به وزيرش هامان دستور مىدهد برايش بناى بلندى بسازد تا به آن وسيله از خداى موسى اطّلاعى بدست آورد . يعنى گويا فكر مىكرده در زمين جز خودش معبود ديگرى وجود ندارد پس لابد معبود موسى در آسمان است . و او مىتواند با بالا رفتن از يك بناى بلند بر وى مشرف شود و به اسباب آسمانى كه نهانىهاى آسمان را كشف مىكند ، دست يابد و بوسيلهء آنها بفهمد كه معبود موسى كجاست ؟ چون فرعون موسى را دروغگو مىپنداشته و مراد او از اين سخن اين بوده كه برايش رصدخانهاى بسازند تا از طريق رصد اوضاع كواكب به چيزى دست يابد كه وجود إله موسى را اثبات كند ، و با اين ترتيب مىخواسته مردم را نااميد نمايد تا به موسى ايمان نياورند . به هر حال خداوند علّت اين رفتار مكذّبانه فرعون را توضيح مىدهد و مىفرمايد : شيطان عمل زشت او را در نظرش زيبا جلوه داده و او را از راه صواب و رشد باز داشته بود و اباطيل خود را نيكو و حسن مىديد و با اين نقشههاى سفيهانه مىخواست مانع پيشرفت حقّ شود ، امّا نقشههايش فقط به هلاكت و بىنتيجگى منجر شد ، چون خداوند از وراى اعمال او محيط بود و ارادهء خدا بر هر ارادهاى غالب است . ( 38 ) ( وَ قالَ الَّذِي آمَنَ يا قَوْمِ اتَّبِعُونِ أَهْدِكُمْ سَبِيلَ الرَّشادِ ) : ( و آنكه ايمان آورده بود گفت : اى قوم مرا پيروى كنيد تا شما را به راه رشد هدايت كنم ) ( 39 ) ( يا قَوْمِ إِنَّما هذِهِ الْحَياةُ الدُّنْيا مَتاعٌ وَ إِنَّ الْآخِرَةَ هِيَ دارُ الْقَرارِ ) : ( اى قوم من جز اين نيست كه اين زندگى دنيا متاعى ناپايدار مىباشد و خانه آخرت محلّ استقرار است ) ( 40 ) ( مَنْ عَمِلَ سَيِّئَةً فَلا يُجْزى إِلَّا مِثْلَها وَ مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ يُرْزَقُونَ فِيها بِغَيْرِ حِسابٍ ) : ( هر كس عمل زشتى كند ،
ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى )ج ۴ — صفحه 191
پدیدآورندگان: فاطمه مشايخ
ص۱۹۱