سال 1330 هجرى قمرى
روز اول محرم بازار آمديم . صمد خان تاجرباشى روس « 1 » [ به ] بازار آمده بود كه دكانها را باز نمائيد . بعد از دو ساعت ، يك اعلان از طرف قونسول آورد به مردم داد كه « جمعى از اشرار باعث فتنه [ و ] فساد بودند ، به قزاق روس كه محافظ قونسولخانه بود حمله كرده بودند . جهت تنبيه آنها قزاقها آمدند . در امور مذهبى شما كمال مراقبت را دارم . هركس دكان خودش را باز نمايد ، در امنيت است ؛ با كسى معارضه نداريم . » « 2 » اعلان زياد بود . بعد از دو ساعت ، باز تاجرباشى [ به ] بازار آمده به هركس اعلان داده بود . آنها را گرفتند ، [ مىگفتند ] كه از انجمن و بعضى آدمها ايراد كرده بودند .
دوم شهر محرم 1330 ، در بازار آمدم . شنيدم كه مىگفتند : « در تبريز دعوا شده ، بهقدر ششصد نفر از سالدات روس كشته شدهاند . » بسيار نگران شديم . خبر را قونسول عثمانى گفته بود « 3 » .
هامش
( 1 ) . مقصود : « حاجى صمد خان بادكوبهيى » است .
( 2 ) . جهت اطلاع از متن اعلاميهى نكراسف ، قونسول روس ، رجوع كنيد به : فخرايى ، ابراهيم ، همان كتاب ، ص 239 .
( 3 ) . جهت اطلاع از درگيريهاى تبريز با قواى روس ، رجوع كنيد به : كسروى ، احمد ، تاريخ هجده سالهى